پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 11 2 2021 02 19 . زنی که بهرام چوبین او را دید که بود؟ 1 30 4402 10.30465/cpl.2021.4402 FA سجاد آیدنلو دانشیار زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه پیام نور، ارومیه Journal Article 2019 12 29 . در یک داستان عجیب و افسانه­ای در بخشِ اصطلاحاً تاریخیِ شاهنامه (دورۀ پادشاهیِ هرمزدِ ساسانی) بهرام چوبین با زنی تاجدار در کاخی دیدار می­کند و پس از این ملاقات هم خون می­گرید، هم سر بر آسمان می­فرازد و هم منش و گفتارش دگرگون می­شود و ادّعای شاهی می­کند. دربارۀ کیستیِ این بانوی رازناک از متنِ خودِ روایت شاهنامه تا نوشته­های معاصران، هشت تفسیر و دیدگاه مختلف عرضه شده است: 1. زن جادوگر  2. بخت بهرام  3. پری  4. سروش  5. نفس فریبکار  6. دئنا  7. دیو یا ماده دیو  8. فرّ.  افزون بر تصریح شاهنامه به «بخت» بودنِ این زن و معرّفی او به عنوان «پری» در دو متن کهن و معتبر (تاریخ­نامۀ طبری و نهایه­الارب)، اسلوب و ویژگی­های داستان نیز با روایاتِ بن­مایۀ «پری و پهلوان» مطابقتِ بیشتری دارد و احتمالاً این زن، بختِ بهرام چوبینه بوده که در اصل در پیکرِ پری بر او پدید آمده و پهلوان را هم دلباخته و شیدای زیبایی خود کرده و هم با نشان دادن اقبالش، به عصیان علیه شاه ساسانی و نشستن بر جای او برانگیخته است. در    دگردیسی­های روایات ملّی ایران، این پری با فرو نهادنِ بخشی از وجهِ اساطیری خود در گزارش شاهنامه به بانویی خوب­روی امّا مبهم تبدیل شده است.