پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 11 2 2021 02 19 . نگاهی به سرگذشت شبرنگ در متون پهلوانی ایران 1 20 4404 10.30465/cpl.2021.4404 FA رضا غفوری دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حضرت نرجس رفسنجان Journal Article 2019 12 29 . شبرنگ‌نامه یکی از منظومه‌های پهلوانی است که تا چندی پیش شهرتی نداشت و کمتر مورد توجّه پژوهشگران بود. موضوع این منظومه، داستان نبرد شبرنگ پسر دیو سپید با ایرانیان در کین‌خواهی از خون پدر است که علی‌رغم کوشش‌هایی که در این راه از خود نشان می‌دهد ناکام می‌ماند و در نهایت به توران گریزان می‌شود و دیگر از سرنوشت او سخنی به میان نمی‌آید. اگرچه روایت این منظومه برگرفته از کتاب نامۀ خسروان آزاد‌سرو است امّا جای شگفتی است که در منابع متقدّم، اشاره‌ای به شبرنگ و یا منظومۀ شبرنگ‌نامه نمی‌شود و نخستین بار در متون دورۀ صفویه است که گزارش‌هایی دربارۀ این دیو و پایان زندگی‌اش می‌آید که شماری از آن‌ها هم نوظهور و ساختگی است. نکتۀ در خود توجّه دیگر آن که در شبرنگ‌نامه به مرگ شبرنگ اشاره نمی‌شود و این پرسش را در ذهن تداعی می‌کند که آیا پایان این منظومه در اصل افتادگی داشته است؟ در این مقاله پس از بررسی و نقد روایات فرجام زندگی شبرنگ، نشان می‌دهیم که به احتمال بسیار، داستان‌های فرامرزنامه دنبالۀ شبرنگ‌نامه بوده است امّا با گذشت زمان، این دو روایت از یک‌دیگر جدا شده‌اند با این‌حال، نشان پیوستگی آن‌ها همچنان در برخی روایات آشکار است.