«لیکن این هست که این نسخه سقیم افتادست» تصحیح یک ترکیب (گنج قناعت) در غزلیات حافظ و ابیاتی از دیگر شعرا

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری زبان و ادب فارسی، دانشگاه اصفهان

چکیده

نگداشتن نقطه و سرکج (سرکش) در نسخ قدیمی از طرف کاتبان، هم برای کاتبان و هم برای مصححان و محققان دردسرهایی را خلق کرده­است. این علاوه بر تغییر تعمدی شاعرانی چون حافظ در اشعار خود و دستبرد تعمدی کاتبان امانت­خوار در اشعار شعراست. نگذاشتن سرکج در دیوان حافظ در دو موضع و چند بیت مورد ادعای نگارنده در متن شعرای دیگر، باعث به اشتباه افتادن مصححان گردیده­است. به خاطر همین موضوع (نگذاشتن سرکج)، در دو جا تعبیر «گنج قناعت» در دیوان حافظ به شکل «کنج قناعت» تصحیح و ثبت شده­است. اما با توجه به شرایط کتابت و با در نظر گرفتن معنا و شرایط شعری در متن و همچنین در نظر گرفتن سابقة رواییِ ترکیب که در چندین حدیث به شکل «القناعه کنزٌ» آمده­است، ترکیب درست همان «گنج قناعت» است که در دیوان حافظ در یک مورد برای جناس­سازی و در یک مورد وجود عبارت هم­شکل «کنج دنیا» باعث تصحیح سقیم گردیده­است. این معضل (کنج قناعت) در چند موضع از شعرای دیگر هم وارد شده­است.

تازه های تحقیق

.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسنده [English]

  • . .
.
چکیده [English]

.

امین ریاحی، محمد. (1374). گلگشت و شعر و اندیشة حافظ. چاپ دوم. تهران: علمی

اوحدی، رکن­الدین. (1340). دیوان اوحدی. تصحیح سعید نفیسی. تهران: امیرکبیر

 ثروتیان، بهروز. (1380). شرح غزلیات حافظ. تهران: پویندگان دانشگاه

حافظ، شمس­الدین. (1383).دیوان حافظ.  به تصحیح علامه قزوینی و شرح خطیب رهبر. تهران: صفیعلی شاه

حافظ، شمس­الدین. (1362). دیوان حافظ، به تصحیح دکتر پرویز خانلری، تهران: خوارزمی

حافظ، شمس­الدین.. (1386). دفتر دگرسانی غزل حافظ. به کوشش سلیم نیساری. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نشر آثار

حافظ، شمس­الدین . (1350).دیوان حافظ. به تصحیح نایینی و نذیر احمد. تهران: آستان قدس

حافظ، شمس­الدین . (1366). دیوان حافظ. به تصحیح بهروز و عیوضی. تهران: امیرکبیر

حافظ، شمس­الدین . (1367). دیوان حافظ. به تصحیح ادیب برومند. تهران: پاژنگ

حافظ، شمس­الدین . (1366). دیوان حافظ. به تصحیح ایرج افشار(دیوان کهنه). تهران: امیرکبیر

حافظ، شمس­الدین ( 1356). دیوان حافظ. به اهتمام حسین پژمان. تهران: کتابفروشی فروغی حاف

حافظ، شمس­الدین . (1362).دیوان حافظ. تصحیح مسعود فرزاد.کوشش حصوری. تهران: همگام

حافظ، شمس­الدین . (1375). دیوان حافظ. به تصحیح راستگو. قم: خرم

حافظ، شمس­الدین . (1373). حافظ به سعی سایه. تهران: توس

 حمیدیان، سعید. (1392). شرح شوق. تهران: نشر قطره

خاقانی، افضل الدین. (1388). دیوان خاقانی شروانی. تصحیح و مقدمه و تعلیق از ضیاء الدین سجادی. تهران: زوار

خرمشاهی، بهاالدین. (1375). حافظ نامه. چاپ هفتم. تهران : شرکت انتشارات علمی و فرهنگی

خرمشاهی، بهاالدین. (1374). «حقیقت‌ستیزی مودبانهنشر دانش .شمارة 89. سال پانزدهم.74-79

خرمشاهی، بهاالدین. (1385). حافظ حافظة ماست. تهران: قطره

خواجوی کرمانی، ابوالعطاکمال الدین محمودبن علی. (1336). دیوان. تصحیح احمد سهیلی. تهران: کتابفروشی بارانی

 دادبه، اصغر. (1369). نگاهی به تاثیر احادیث در شعرحافظ. حافظ شناسی. جلد سیزدهم.14-55 دهخدا، علی اکبر. (1336). لغت نامه.  تهران: مجلس شورا

 ذوالنور، رحیم. (1367). در جست و جوی حافظ. ویرایش دوم. تهران: زوّار

سروشیار، جمشید. (1374). «گزاردحق حافظ خلخالی». نشر دانش. فروردین و اردیبهشت. شمارة 87. سال پانزدهم. صص42-50

سعدی، مصلح­الدین. (1366). کلیات. به تصحیح فروغی. تهران: امیرکبیر

سنایی، مجدودبن آدم.(1388). دیوان سنایی غزنوی. به سعی و اهتمام مدرس رضوی. تهران:سنایی

شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1367).موسیقی شعر. تهران: آگاه

شمس قیس رازی. (1388). المعجم فی معاییر الاشعار العجم. تصحیح علامه قزوینی و تصحیح مجدد مدرس رضوی و سیروس شمیسا. تهران: علم

 شمیسا، سیروس. (1388). یادداشتهای حافظ. تهران: علم

عبید زاکانی، نظام الدین.(1343). کلیات عبید زاکانی. به اهتمام پرویز اتابکی. تهران: زوار

عطار، فریدالدین. (1383). منطق­الطیر. تصحیح و تعلیقات از شفیعی کدکنی. تهران: سخن

عطار، فریدالدین. (1362) دیوان. به اهتمام تقی تفضلی. تهران: امیرکبیر.

فروزانفر، بدیع­الزمان. (1376). احادیث و قصص مثنوی. تهران: امیر کبیر

قیصری، ابراهیم. (1393). یک نکته از این معنی شرح قیصری بر غزلهای حافظ. تهران: جامی

معین، محمد.(1369). حافظ شیرین سخن. تهران: معین

مولوی،جلال­الدین. (1387). کلیات شمس. ج 1و2. به تصحیح مرحوم فروزانفر.. تهران: نگاه

مولوی،جلال­الدین . (1362) مثنوی معنوی. تصحیح نیکلسون. تهران:امیرکبیر

نظامی، الیاس بن یوسف. (1387). هفت‌پیکر. به تصحیح وحید دستگردی. تهران: قطره

نظامی، الیاس بن یوسف. (1343). هفت‌پیکر. به تصحیح وحید دستگردی. تهران: قطره

نظامی، الیاس بن یوسف. (1388). خسرووشیرین. هفت‌پیکر. به تصحیح وحید دستگردی. تهران: قطره

ناصرخسرو، ابومعین. (1389). دیوان. با مقدمة سید حسن تقی زاده. تهران: نگاه

نهج‌البلاغه. (1380). ترجمه جعفر شهیدی. تهران: علمی و فرهنگی

هروی، حسینعلی . (1367). شرح غزل‌های حافظ. تهران: نشر نو