روش تصحیح متن در دیوان منوچهری دامغانی، به تصحیح محمد دبیرسیاقی و پیشنهادهایی در باب بعضی ابیات دیوان

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

تا کنون چندین تصحیح از دیوان منوچهری دامغانی در ایران و خارج از ایران انجام گرفته است. از میان این تصحیحات، تصحیح دکتر محمد دبیرسیاقی شناخته‌شده‌‌ترین و معتبرترین تصحیح از دیوان منوچهری است. اما این تصحیح نیز دچار اشکالات فراوانی است. نوشتة پیش رو، چنانکه از عنوان آن نیز برمی‌آید، نقدی است بر روشی که مصحح در تصحیح دیوان منوچهری دامغانی در پیش گرفته است. در این نقد، به 4 مقوله پرداخته شده است؛ 1. نحوۀ گزینش، معرفی و به‌کارگیریِ نسخ؛ 2. روش تصحیح متن؛ 3. ویرایش‌هایی که در چاپ‌های بعدی انجام گرفته است؛ و 4. چگونگی گزینش بیت‌های اصلی و الحاقیِ منوچهری. هم‌زمان با بررسی این 4 مقوله، بیت‌هایی از دیوان نیز تصحیح مجدد شده است. در این تصحیحات، معمولاً جز دستنویس‌های این چاپ، از دستنویس‌های دیگری نیز استفاده شده که بعضی، به لحاظ قدمت، کهن‌تر از دستنویس‌های استفاده‌شده در چاپ دکتر دبیرسیاقی هستند و بعضی دیگر نیز معتبرتر.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسنده [English]

  • Razie Abadian
Tehran
چکیده [English]

.

آبادیان، راضیه. (آذر- اسفند 1394). «سخنی چند دربارة دیوان منوچهری دامغانی به تصحیح حبیب یغمایی»، گزارش میراث، دورة دوم، س9، ش 5- 6.

آبادیان، راضیه (اردیبهشت 1392). «معنای گمشده‌ای از شافه/ شیاف در متون فارسی»، ویژه‌نامة فرهنگ‌نویسی فرهنگستان، شمارة 5 و 6.

ابن مندویه، ابو­علی احمد بن عبد­الرحمن بن مندویة اصفهانی (1354ش). رسالة فی اصول الطیب در: فرهنگ ایران‌زمین، ج 15، صص 224_253، به کوشش محمد­تقی دانش‌پژوه، چاپ اول، تهران: بنیاد موقوفات افشار.

امیرمعزی، امیرالشعراء محمد بن عبدالملک نیشابوری (1318ش). دیوان امیرالشعراء محمد بن عبدالملک نیشابوری متخلص به معزی، به کوشش عباس اقبال آشتیانی، چاپ اول، تهران: کتابفروشی اسلامیه.

بلعمی، ابوعلی محمد بن محمد (1341ش). تاریخ بلعمی، به کوشش محمدتقی بهار و محمد پروین گنابادی، چاپ اول، تهران: انتشارات ادارة کل نگارش وزارت فرهنگ.

بیرونی، ابوریحان (1370ش). الصیدنه فی الطب، به تصحیح عباس زریاب، چاپ اول، تهران: نشر دانشگاهی.

تذکرة شعرا یا جنگ شمارة 900 در کتابخانة مجلس شورای اسلامی

جنگ شمارة 2449 در کتابخانة مرکزی دانشگاه تهران

جنگ شمارة 44 کتابخانة مجلس شورای اسلامی

خلاصة‌الاشعار، دستنویس شمارة 272 فیروز کتابخانة مجلس شورای اسلامی

خواجه نصیر طوسی، نصیرالدین محمد بن محمد (1348ش). تنسوخ‌نامة ایلخانی، به کوشش محمدتقی مدرس رضوی، چاپ اول، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

دالوند، یاسر (پاییز و زمستان 1395). «نقد و بررسیِ تصحیح و شرح دیوان اشعار منوچهری دامغانی»، آینۀ میراث، دورة 14، ش59.

دهخدا، علی‌اکبر (1377ش). لغتنامة دهخدا. چاپ دوم از دورة جدید، تهران: مؤسسة لغتنامة دهخدا.

زوزنی، قاضی ابوعبدالله حسین بن احمد (1374ش). کتاب المصادر (2 جلد در یک مجلد)، به کوشش تقی بینش، چاپ دوم، تهران: نشر البرز.

سنایی غزنوی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1341ش). دیوان حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی غزنوی، به کوشش محمدتقی مدرس رضوی، تهران: ابن سینا.

سورآبادی، ابوبکر عتیق نیشابوری (1338ش). ترجمه و قصه‌های قرآن از روی نسخة موقوفه بر تربت شیخ جام (2 جلد)، به کوشش یحیی مهدوی و مهدی بیانی، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.

شهمردان بن ابی‌الخیر (1362ش). نزهتنامة علائی، ­تصحیح فرهنگ جهانپور، چاپ اول، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

عثمان مختاری غزنوی (1341ش). دیوان عثمان مختاری، به کوشش جلال‌الدین همایی، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

عطار نیشابوری (؟)، فریدالدین محمد (1339ش). خسرونامه، به کوشش احمد سهیلی خوانساری، چاپ اول، تهران: انجمن آثار ملی.

«عطرنامة علائی» در فرهنگ ایران‌زمین (جلد 15) (1347ش). به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه، تهران: فرهنگ ایران‌زمین.

طوسی ← خواجه نصیر طوسی

کاشانی، ابوالقاسم عبدالله (1345ش). عرایس الجواهر و نفایس الاطایب، به کوشش ایرج افشار، چاپ اول، تهران: انجمن آثار ملی.

فرخی سیستانی، ابوالحسن علی بن جولوغ (1349ش). دیوان حکیم فرخی سیستانی، به کوشش محمد دبیرسیاقی، چاپ دوم، تهران: زوار.

فردوسی، ابوالقاسم (1386ش). شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.

قطران تبریزی، ابومنصور (1333ش). دیوان حکیم قطران تبریزی، به کوشش محمد نخجوانی، چاپ اول، تبریز: چاپخانة شفق.

مجموعۀ لطایف و سفینۀ ظرایف، گردآوردۀ سیف جام هروی، کتابخانۀ بریتانیا، ش or. 4110

مجیر بیلقانی (1358ش). دیوان مجیرالدین بیلقانی، به کوشش محمد آبادی، چاپ اول، تبریز: انتشارات مؤسسة تاریخ و فرهنگ ایران.

مسعود سعد سلمان (1364ش). دیوان مسعود سعد (2 جلد)، به کوشش مهدی نوریان، چاپ اول، اصفهان: کمال.

مقری بیهقی، ابوجعفر احمد بن علی بن محمد (1366 تا 1375ش). تاج‌المصادر، به کوشش هادی عالم‌زاده، چاپ اول، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

منوچهری دامغانی (1390ش). دیوان، به کوشش سید محمد دبیرسیاقی، چاپ هفتم، تهران: زوار.

منوچهری دامغانی (1381ش). دیوان، به کوشش سید محمد دبیرسیاقی، چاپ چهارم، تهران: زوار.

نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف بن ذکی بن مؤیّد (1379ش). اقبال‌نامه، به کوشش بهروز ثروتیان، چاپ اول، تهران: توس.

نهاوندی، زهرا (1393). «جمیل بن عبدالله»، دانشنامۀ جهان اسلام، زیر نظر غلام‌علی حداد عادل، تهران: بنیاد دایرۀ‌المعارف اسلامی.