تحلیل و طبقه‌بندی وزنهایی که فقط هجای بلند دارند

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فرهنگ‌نویسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی

چکیده

در زبان فارسی شعرهایی هست که صرفاً‌ از هجای بلند ساخته شده­است. این سروده­ها دو نوع است: 1. مصراع یا بیتی که به­سبب اختیار تسکین، وزن تقطیعی آن به­صورت رشته­ای از هجاهای بلند درآمده­است؛ درحالی­که وزن اصلی آن را باید از بررسی بخشهای دیگر شعر دریافت. این وزنهای تقطیعی گونۀ اختیاری وزنهایی دیگر است. در این شعرها، رکن­بندی براساس وزن اصلی صورت می­گیرد. اگر دو مصراع مختلف از این نوع که هریک گونۀ اختیاری وزنی دیگر است، طولشان برابر باشد، مشخصۀ آوایی که مایۀ تمایز وزن این دو می­شود تکیۀ رکن است. محل این تکیه آخرین هجای بلند غیرپایانی رکن و ماهیت آن غیرزبانی است. 2. شعرهایی که اصالتاً فقط از هجای بلند ساخته ­شده­است. وزن این اشعار را نمی­توان گونۀ اختیاری وزنی دیگر دانست. موزون بودن این اشعار نتیجۀ رکن­بندی آنها براساس طول و مرز کلمات است؛ به­گونه­ای که معمولاً مرز رکن بر مرز کلمه منطبق است و با تغییر طول کلمات و رکن­بندی، ‌وزن آنها نیز تغییر می­کند. مشخصۀ آوایی که شناسایی ارکان را ممکن می­کند، تأکید روی هجای اول هر رکن است. تأکید چند هجا را باهم متحد و از دیگر هجاها متمایز و تبدیل به یک رکن می‌کند و براساس تعداد هجاهای رکن، وزن تعیین می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis and Classification of Meters Merely having Long Syllable

نویسنده [English]

  • Mahdi Kamali
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature
چکیده [English]

In Persian language, there are poems which are merely made of long syllable. These poems are of two types: 1- A verse or line which its scansion meter turned to be a string of long syllables because of its Taskin license; whereas its standard meter should be found out through studying other sections of the poem. These scansion meters are free variant of the other meters. Syllabification in these poems is done based on standard meter. If two different verses of this type, each of them being free variant of another meter, have an equal length, so phonetic characteristic, which distinguishes the meter of these two verses, is foot stress. This stress is placed in the latest, long, non-final syllable of foot; and its nature is non-linguistic. 2- Poems which are originally made of only long syllable. The meter of such poems cannot be considered as free variant of another meter; their being rhythmic is resulted from their syllabification based on the length and boundary of words in such a way that the boundary of foot is usually coincident with the boundary of the word; and by an alteration in the length and syllabification of the words, their meter will also change. Phonetic characteristic, which make