بررسی و مقایسۀ سه ترجمۀ کُردی رباعیات خیام

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه

چکیده

ترجمه­های زیادی از رباعیات خیّام به زبان کردی در دست است که مترجمان تلاش کرده­اند معانی دقیق و مفاهیم زیبای سروده­های خیّام را به زبان کردی برگردانند. پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با جمع‌آوری داده‌ها به شیوۀ کتابخانه‌ای انجام گرفته و در پی آن است سه ترجمۀ کردی رباعیات خیّام یعنی، ترجمه­های «کامران بدرخان»، «گوران» و «هژار» را بررسی ­کند. تحقیق در مورد ترجمه­های مذکور مشخص­کرد ترجمۀ کامران عالی بدرخان به شیوۀ تحت‌اللفظی و نثر است و مترجم به سبب عدم آشنایی با معانی ثانوی کلام خیام و ظرافت­های شعری او، نتوانسته لحن و زبان خاص خیّام را به زبان کردی منتقل کند. گوران نیز در ارائۀ تصویری متناسب با ادب و فرهنگ کردی از اشعار خیّام موفق عمل نکرده و ترجمۀ او جایگاهی شایان توجه در میان مخاطبان کردزبان نیافته است. اما در ترجمۀ هژار که از نوع آزاد یا ارتباطی است، مترجم ضمن انتقال نگاه خیّام به جهان بیرون و درون، روح کلّی و پیام اصلی و ویژگی­های معنایی و صوری از قبیل وزن و قالب، لحن کلام و استواری سخن این حکیم نامی را به خوبی به زبان کردی برگردانده و همین امر ترجمۀ هژار را رساتر و مقبول­تر از بقیه ساخته­است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Three Kurdish Translations of Ruba’iyyat-i Khayyam

نویسندگان [English]

  • Hasan Armkan 1
  • Fatemeh Modarrsei 2
1 PhD Student, Persian Language and Literature, Urmia University
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, Urmia University
چکیده [English]

There are many translations of Ruba’iyyat-i Khayyam in the Kurdish language in which translators have tried to convey the precise meanings and beautiful concepts of Khayyam’s poetry to the target language. Using the descriptive-analytical method, and collecting data through desk research, the present study seeks to compare three Kurdish translations of Ruba’iyyat-i Khayyam, namely the translations conducted by Kamran Ali Badrkhan, Guran, and Hazhar. The study found out that Kamran Ali’s work is a word-for-word and prosed translation and that due to lack of familiarity with figurative meanings of Khayyam’s words and the poetic subtleties, he has failed to convey Khayyam’s particular tone and language to Kurdish. Guran too does not succeed in presenting a picture of Khayyam’s poetry proportionate to Kurdish literature and culture, and his translation has not found a high status among the Kurdish speaking audience. In Hazhar’s translation which is of a free or communicative nature, however, the translator conveys well not only Khayyam’s view of inner and outer worlds, but also the spirit and main message as well as the semantic and formal features of his poetry, including form, metre, tone and the robustness of the words of the well-known wise man, which is what makes the translation more eloquent and acceptable.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ruba’i
  • Khayyam
  • Translation
  • Badrkhan
  • Guran
  • Hazhar