در باب معاصرستیزی و معاصرگرایی (جدال گذشته و اکنون ادبی در تذکرة‌الشعراء و مجالس‌النفایس)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد.

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد

10.30465/cpl.2021.5534

چکیده

تذکره‌ها محملی برای بازتاب تفکرات و عقاید ادبی بوده­اند. تذکره­نویسان از رهگذر این آثار نظرات خویش را مطرح می­کرده­اند و گاه نسبت به عقاید مخالفشان واکنش نشان می­داده­اند. پس انتظار می­رود که دو تذکره­نویس هم­روزگار هم در بارۀ ادبیات عصر خویش نظرات متفاوت و بعضا متضاد داشته باشند. برخی از ایشان گاه مدافع ادبیات روزگار خود بوده‌ و در تأیید و تثبیت جریان‌های ادبی عصرشان قلم زده‌اند و گاه بعضی آن را مورد انتقاد قرار داده و به سختی بر آن تاخته‌اند. اواخر قرن نهم هجری –مصادف با آخرین سال‌های حکومت تیموریان- بزنگاهی تاریخی برای جدال میان طرفداری از گذشته و اکنون ادبی بوده است. تذکرةالشعرا و مجالس‌النفایس دو اثر ادبی هستند که با وجود نگاشته شدن در یک محدودۀ زمانی و مکانی، دو نگرش متفاوت و متضاد نسبت به ادبیات معاصرشان بر آن‌ها حاکم است. یکی در دفاع از جریان‌ها و تفکر ادبی روزگارش نوشته شده و دیگری برابر ادبیات عصرش ایستاده و در مقابل آن گذشته و عظمت آن را برجسته کرده است. در مقالۀ حاظر نشان داده­ایم دو تذکرۀ مزبور، در پاسخ به سؤالِ «اوضاع ادبی روزگار خویش را چگونه می­بینید؟» نوشته شده­اند و نسبت به یکدیگر بدان پاسخ‌هایی متفاوت داده ­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

On Quarrel Between Past and Now in Literary History

نویسندگان [English]

  • Saeid Radfar 1
  • Mahmood FotoohiRoodmajani 2
1 PhD student in Persian language and literature, Ferdowsi University of Mashhad
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

 
Writers of biographies, have not always had the same views about the literature of their time. They have sometimes defended the literature of theirs's day and have written to confirm and consolidate the literary currents of their time, and they have sometimes hardly criticized it. The late ninth century AH - coinciding with the last years of the Timurid rule - has been a historic turning point in the struggle for pro-past and present. Tadhkira-Al-Shoara and Majales-Al-nafayes are two literary works that, despite being written in a temporal and spatial boundary, are dominated by two different and opposing attitudes. One is written in defense of the currents and literary thinking of its day, and the other stands against the literature of its day.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Literary history
  • Tadhkira
  • contemporaneity
  • Tadhkira-Ali-Shoara
  • Majales-AlNafayes