0 اختلاف رویکرد تأویلی نزد صوفیه و اسماعیلیه The Discrepancy of the Interpretive Approach in Sufism and Ismailiya https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_486.html 0 صوفیان و اسماعیلیان، دو خیزش اجتماعی در تاریخ ایران و اسلام، ویژگی فکری مشترکی دارند و آن نگرش تأویلی و درک باطنی آن‌هاست. با نگاهی به تأویلات این دو گروه، می‌توان هم در عرصة نظر و هم در عرصة روش به تفاوت‌هایی دست یافت. در حوزة نظر، بنیان‌های اندیشة اسماعیلیه مبتنی‌بر درک عقلی است، درحالی‌که، بینش صوفیان و عارفان بر درک شهودی استوار است. همچنین، اسماعیلیه تأویلاتشان براساس تعلیم امام است، اما تأویلات صوفیه مبتنی‌بر تجربة شخصی و درک لحظه‌ای است. در حوزة روش تأویل، نگرش صوفیه به جهان پیرامون براساس دل و نگرش شهودی است. بنابراین، به‌نظر می‌رسد تأویلات آنان متغیر است؛ زیرا دل حالات متعددی را تجربه می‌کند؛ درحالی‌که اسماعیلیه، مانند صوفیه، به جهان هستی نمی‌نگرند تا تأویلی بسته به حالات خویش عرضه کنند. همچنین، اسماعیلیه، با پیش‌فرض‌های خاص خود، دست به تأویل متن می‌زنند. ازاین‌رو، تأویلات آنان به دانش هرمنوتیک نزدیک می‌شود؛ این درحالی است که صوفیه، در جریان تأویل، علایق خود را دخالت نمی‌دهد، بلکه منتظر وقت می‌ماند. ازطرفی، تأویلات صوفیه مبتنی‌بر درک زبان‌شناسانه است، درحالی‌که اسماعیلیه چون براساس دانش هرمنوتیک به متن می‌نگرند، تأویلاتشان زبان‌شناسانه نیست. 1 Sufis and Ismailians are two social upheavals which share a common feature inthought that is interpretive attitude and profound inward understanding . Consideringthe interpretations of these two groups one can find discrepancies in both arenas oftheory and practice.in theory, the fundamentals of thought of Ismailiya are based onrational understanding whereas the perspicacity of sufis and mystics is based onconceptual understanding. More over, ismailians believe that their interpretations arebased on imam s teaching while sufis interpretations are based on personal experienceand immediate underatanding. In practice, Sufism view towards the world is based onheart and conceptual attitude. So it seems that their interpretations are in a state of flux,because heart experiences different states. Ismailiya, though, does not look at thecosmos, as sufis do, in a way which gives a narrow interpretation to its states. Besides,ismailiya interprets the text with its own specific presuppositions. So theirinterpretations approach hermeneutics while Sufism does not involve its personalinterests in the process of interpretation but waits for the time. On the one hand.Sufism interpretations are based on linguistic understanding. On the other hand, asismailiya looks at text employinghermeneutics, its interpretation is not linguistics. 1 23 علی‌اصغر باباصفری Aliasghar Baba Safari دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان (نویسندۀ مسئول) ایران Babasafari44@gmail.com سید‌حامد موسوی Seyyed Hamed Mousavi عضو هیئت علمی (مربی) گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور اصفهان ایران moosavi@bz.isfpnu.ac.ir صوفیه اسماعیلیه تأویل لفظ معنی

0 مضمون‌سازی با برخی احجار کریمه در شعر شاعران سبک آذربایجانی Guarantying with some Jewelries in Azerbaijani Style https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_487.html 0 یکی از ویژگی‌ها و اختصاصات مهم شعری سبک شاعران آذربایجانی و ارّان کاربرد اصطلاحات و مضامین علمی و کمک‌گرفتن از آن‌ها برای مضمون‌سازی است؛ چنان‌که بیشترین مضامین و اصطلاحات علومی، مانند نجوم، طبّ، گیاه‌شناسی، داروشناسی، در آثار شاعران این سبک دیده می‌شود. در این مقاله، اصطلاحات، تشبیهات، استعارات و مضامین ساخته‌شده با برخی احجار کریمه (شامل الماس، پیروزه، درّ، عقیق، لعل، و یاقوت) بررسی شده و مسائل علمی و ادبی مطرح‌شده دربارة این احجار کریمه در دیوان‌های خاقانی شروانی، فلکی شروانی، ذوالفقار شروانی، مجیرالدین بیلقانی و آثار نظامی گنجوی تحلیل شده و با کتب علمی کانی‌شناسی قدیم، ازجمله تنسوخ‌نامة ایلخانی و آثاری از این دست، تطبیق داده شده است. 1 One of the important specialties and characteristics of poetic Azerbaijani style, usingthe scientific words and terms and making guaranteed by them, though many of wordsand terms of sciences such astronomy, medicine, botany, pharmacology etc.In this paper terms, smiles, metaphors and guarantees what makes with jewelries(contain brilliant, turquoise, pearl, agate, gold, ruby & topaz) considered and literaryand scientific problems of them analyzed in works of khagani sharvani, falakisharvani, zolfagar sharvani, mojirAl-din Baylagani & nizami ganjavi and comparedwith old mineralogy works such as Tansoqnameh Ilkhani. 25 53 ابوالقاسم رادفر Abolghasem Radfar استاد زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران agradfar@yahoo.com اصغر اسمعیلی تازه‌کندی Asghar Esmaeili Tazekandi دکترای زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (نویسندة‌ مسئول) ایران tesmaeli2006@yahoo.com مضمون‌سازی اصطلاحات احجار کریمه سبک آذربایجانی

0 ریشه‎یابی دگرگونی‌های فکری و رفتاری تصوف مکتبی تا قرن نهم هجری قمری Originating the Mental and Behavioral Changes in Radical Mysticism till 9th Century https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_488.html 0 بیشتر جنبش‌های احساسی و مکتب‌های فکری ایرانی که پس از شکست ساسانیان شکل گرفته از اندیشه‎ها و زمینه‌های اجتماعی خالی نبوده است؛ از جملة آن‌ها گرایش‌های گروهی صوفیان است که، ازطریق دعوت به زهد و استغنا، هدف شخصیت‌بخشی و بیدارگری داشته‎اند. البته این هدف‌ها از دید مراکز حکومتی پنهان نمانده و دریافته‎اند که توجه بزرگان این مکتب‌ها به پاکی نفس و تربیت رفتاری مردم، نتیجه‎اش اثبات و ثبات شخصیت انسانی و درنهایت، کسب استقلال است؛ از‌این‎رو کوشیده‎اند، ضمن رعایت جانب این بزرگان و نگهبانی از عظمت مقام و القای تقدس زاهدانة آنان، درپی‌ جذب پیروان آن‌ها و منحرف‌کردن فعالیت‌های رفتاری آنان باشند. این توجه هم حوزه‎های جغرافیایی و عاطفی این مکتب‌ها را گسترش داده و هم ضرب ‌‌آهنگ سقوط آن‌ها را نواخته و سرعت داده است. در مقالة حاضر، برپایة شواهد و مدارک بازمانده، دگرگونی‌های فکری و رفتاری تصوف مکتبی ریشه‎یابی شده و نسبت میان کمیت خانقاه‌ها و گستردگی مراکز عمومی تصوف و فراهم‌شدن موجبات انحطاط و دگردیسی این اندیشه بیان شده است. 1 Most of Iranian emotional movements and mental schools that have been establishedafter the breakage of Sasanian have not been without social thoughts and backgrounds.We can name the collective tendencies of mystics as one of these samples that byinviting the people to piety and self-sufficiency they aimed to give them identity andawakening.Of course, these purposes have not been away from the eyes of governmentalcenters, and they have found out that the attentions of these mystical saints to piety andbehavioral education of people lead to the stability of their human personality andfinally independence. So, in spite of apparent respecting these mystics and their greatsacred position, they have tried to attract their followers and distort their behavioralactivities. This kind of paying attention has spread both their emotional andgeographical scopes and, meanwhile, has caused their final breakage and decline.This article aims to originate the mental and behavioral changes in radicalmysticism based on the remained documents and evidences, and also explain therelation between the quantitive spread of the dervish monasteries and public mysticalcenters on one hand and the causes of the decline of this thought on the other hand. 55 69 محمدرضا راشدمحصّل Mohammadreza Rashed mohassel عضو پیوستة قطب علمی فردوسی‌شناسی، دانشگاه مشهد (استادیار بازنشسته) ایران m.rashed.cg@gmail.com فاطمه حسین‎زاده هرویان Fateme Hoseinzade heravian کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور مشهد ایران تصوف و اعتقاد تصوف و مذهب گسترش خانقاه‌ها حقیقت تصوف

0 ارتباط کلامی در شعر کهن پارسی (سؤال و جواب، مکالمه، مناظره، و دیالکتیک) Verbal Communication in Classic Persian Poetry (Question-Answer Communication, Colloquy and Dialectic) https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_489.html 0 برقراری ارتباط میان انسان‌ها از راه‌های گوناگون امکان‌پذیر است؛ اما ارتباط کلامی شایع‌ترینِ این راه‌هاست. در شعر کهن پارسی، ارتباط کلامی به چندین شیوه‌، مانند سؤال و جواب، مکالمه، مناظره، و دیالکتیک، صورت می‌گرفته است. در این مقاله، به شیوه‌های گوناگون ارتباط کلامی در شعر کهن پارسی پرداخته شده و ویژگی‌های هریک بررسی شده است. درنهایت، نشان داده شده که ‌جز دیالکتیک، که در زمینه‌ای کاملاً منطقی و مستدل اتفاق می‌افتد، سایر شیوه‌های ارتباط کلامی چندان محمل منطقی و استدلالی نداشته‌اند. این اتفاق چه‌بسا متأثر از وضعیت اجتماعی و هژمونی غالب جامعة آن روزگار، که زیر سلطة پادشاهان ستمگر و تک‌صدایی بوده رخ داده باشد. 1 Creating connections between people is possible in different ways, but verbalcommunication is the most common way. This connection in classic Persian poetryhas appeared in numerous ways such as verbal communication and question - answer,communication, colloquy and dialectic, etc. In this essay a variety of verbalcommunication and their features in the classic Persian poetry are discussed. In theend, it is shown that only in dialectics, logic and reasoning are very vivid and in theother methods of verbal communication they have not been substantiated .This couldbe occur because of the hegemonic and monophonic social systems under theauthorization of autocrats. 71 88 مریم شریف‌نسب Maryam Sharifnasab msharifnasab@yahoo.com ایران استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ارتباط کلامی مکالمه مناظره سؤال و جواب دیالکتیک شعر کهن پارسی

0 شاعران زن در سفینة تبریز The Persian Poetesses in Safineh Tabriz https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_490.html 0 هدف از نگارش مقالة حاضر، بررسی نسخة خطی منحصربه‌فرد خلاصۀ‌الاشعار بخش 133 سفینة تبریز، گردآوردة ابوالمجد محمّد ‌بن مسعود تبریزی، برای شناخت و حضور زنان شاعر در تاریخ ادبی ایران است. این جُنگ در معرفی رباعی‌سرایان حوزة جغرافیایی شمال غرب ایران و در فاصلة سدة پنجم تا هفتم هجری قمری منبعی ارزشمند است. در این پژوهش، که با رویکردی مقایسه‌ای و از دیدگاهی تاریخی در حوزة ادبیات زنان انجام شد، دو جُنگ نزهۀ‌المجالس و خلاصۀ‌الاشعار فی الرباعیات بررسی و شباهت‌ها و تفاوت‌های هر دو کتاب از نظر حضور زن در ادبیات و در تذکره‌های نخستین مورد مطالعه قرار گرفت. در این مقاله، تأثیر ساختار جامعه، مسائل فرامتنی، تفاوت‌های جنسیتی، وضعیت نابرابر و کیفیت آثار هنری شاعران در نظر گرفته شده است. 1 The Purpose of writing this article is to investigate the specific manuscriptKholasatolashaar one of the Safineh Tabriz section, collected by Abolmajd Mohammadibn Masoud , To study Presence of Poetesses in the history of Persian literature.This anthology is valuable Source same as Nozhatolmajales. I have Compare thesetwo anthology to introduce former Poetesses from the earliest time of Persian literature. 89 96 روح‌انگیز کراچی Rohangiz Karachi دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران R_karachi@yahoo.com زنان شاعر سفینة تبریز خلاصهًْ‌الاشعار رباعی نزههًْ‌المجالس نسخة خطی

0 مقایسة مفهوم انسان در اندیشه‌های ناصرخسرو و فلوطین Stylistic Influence of Hafez on Naziri https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_491.html 0 به‌دست‌دادن تعریف جامع و دقیق از انسان دغدغة اساسی مکاتب فلسفی در فرهنگ‌های متفاوت است. فلاسفه و متفکران، در ادوار گوناگون، تعاریف متفاوتی از انسان عرضه کرده‌اند. آنچه در تمامی این تعاریف درخور توجه است، تأثیر فضای فرهنگی و تاریخی بر تعاریف اندیشمندان و فلاسفة هر دوره است که از مقولات گوناگون علوم انسانی و به‌تبع آن، تأثیر مراودات فرهنگی میان تمدن‌ها بر این تعاریف است. در این جستار، سعی شده تا با توجه به تأثیرپذیری فرهنگی ایران از فلسفة یونانی در دوران اسلامی اندیشه‌های فلوطین، به‌مثابۀ میراث‌دار گلچینی از فلسفة کلاسیک غربی، با ناصرخسرو به‌منزلۀ متفکری ایرانی و اندیشمندی اسماعیلی، در مقولة انسان مقایسه و شباهت‌ها و تفاوت‌های اندیشه‌های این دو متفکر با یکدیگر سنجیده شود. در یک نتیجه‌گیری کلی باید گفت، در بیان تحلیل‌هایی که هریک از این دو متفکر عرضه کرده‌اند عامل اصلی سامان‌بخش، فضای فکری عصر و نیاز فکری مخاطبانشان بوده است. 1 Naziri Neishaboori is one of Indian style (sabke Hendi) avant-gard poets. Naziri’spoetry ,has some signs of the previous styles especially Araghi.Sa’di and Hafes have had the most influence on Naziri Neishaboori’s poetry, fromamong the Araghi style poets.Ofcourse Hafez’o influence on Naziri is incomparable to other poets’ influence onhim ,because Naziri intended to make his poetry all-sidedly similar to Hafez poetry,these include his diction, rhythem and meter, images, and literary beauties, immitation,concepts, ideas and poetic feelings. This essay is about to closely study the stylisticinfluences of Hafez on Naziri Neishaboori’s sonnets, then it proves that imitation ofHafez’ sonnetering, ofter his life has never stopped and has reached its climax in theperiod called Bazgasht Adabi. 97 113 مرتضی محسنی Morteza Mohseni استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران (نویسندة مسئول) ایران mohseni45@yahoo.com آتنا ریحانی Atena Reihani کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران ایران انسان اندیشة اسلامی مراودات فرهنگی فلوطین ناصرخسرو

0 تأثیرپذیری سبکی نظیری از حافظ Stylistic Influence of Hafez on Naziri https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_492.html 0 نظیری نیشابوری از شاعران پیش‌گام سبک هندی است. شعر نظیری نشانه‌هایی از سبک‌های پیشین به‌ویژه عراقی را در خود دارد. او در میان شاعران سبک عراقی، به شعر سعدی و حافظ، بیشتر از دیگر شاعران توجه داشته است. البته میزان تأثیر‌پذیری شعر نظیری از غزل‌های حافظ با هیچ شاعر دیگر قابل‌ مقایسه نیست، زیرا نظیری سعی داشته در تمام وجوه شعر خود را به شعر حافظ نزدیک کند، ازجمله واژگان و ترکیبات، موسیقی بیرونی و کناری، صُوَر خیال و زیبایی‌های ادبی، مفاهیم، اندیشه‌ها، و عواطف شعری. در این پژوهش سعی شده تأثیرپذیری غزل نظیری نیشابوری از غزل حافظ، در تمام محورهای مذکور، دقیقاً بررسی و آشکار شود تا اثبات گردد که تقلید و پیروی از شیوۀ غزل‌سرایی حافظ، بعد از حیات وی، پیوسته ادامه داشته و در سبک بازگشت ادبی به اوج رسیده است. 1 Naziri Neishaboori is one of Indian style (sabke Hendi) avant-gard poets. Naziri’spoetry ,has some signs of the previous styles especially Araghi.Sa’di and Hafes have had the most influence on Naziri Neishaboori’s poetry, fromamong the Araghi style poets.Ofcourse Hafez’o influence on Naziri is incomparable to other poets’ influence onhim ,because Naziri intended to make his poetry all-sidedly similar to Hafez poetry,these include his diction, rhythem and meter, images, and literary beauties, immitation,concepts, ideas and poetic feelings. This essay is about to closely study the stylisticinfluences of Hafez on Naziri Neishaboori’s sonnets, then it proves that imitation ofHafez’ sonnetering, ofter his life has never stopped and has reached its climax in theperiod called Bazgasht Adabi. 115 139 محمّدامیر مشهدی Mohammad Amir Mashhadi دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان ایران mohammadamirmashhadi@yahoo.com غزل فارسی سبک عراقی سبک هندی حافظ نظیری