0 نقدی بر فرهنگ انجمن‌آرای ناصری A Review of Anjoman Ara-ye Nasseri Dictionary https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1252.html 0 رضا‌قلی‌خان هدایت یکی از مفاخر ادبی معاصر است. فرهنگ انجمن‌آرای ناصری از جملة آثار و تألیفات اوست. این فرهنگ در سه بخش تألیف شده است: مقدمه، واژگان، و کنایات. این فرهنگ، در اصل، به تبع فرهنگ جهانگیری، برهان قاطع، و دیگر فرهنگ‌های پیش از خود نوشته شده است. متأسفانه، برخی واژه‌های دساتیری از این فرهنگ و برهان قاطع وارد زبان فارسی و اشعار استادان شعر، همچون شیبانی و ادیب‌الممالک فراهانی، شده است که باعث برهم‌زدگیِ واژگان زبان فارسی شده است. ولیکن، فرهنگ انجمن‌آرا دارای اشعار و شاهد‌مثال‌های بسیار ارزشمندی است. همچنین، نقدهای عالمانة مؤلف در جای جای این فرهنگْ رنگ و بوی انتقادی و فضایی تازه به این فرهنگ داده است. 1 Reza Qoli Khan Hedayat is a contemporary literary figure. He has many works and writings, among which one can refer to his Anjoman Ara-yi Nasseri dictionary. The dictionary is made up of three parts; introduction, words section, and ironies section. The dictionary, in fact, follows Jahangiri dictionary and Burhan-e Qate'''''''' and other dictionaries compiled prior to that of his. Unfortunately, some instruction words from this dictionary and Burhan-e Qate'''''''' have entered the Persian Language and poems by masters of poetry including Sheibani and Adib ul-Mamalek Farahani, which has caused confusion in Persian language vocabulary. However, Anjoman Ara dictionary includes many valuable poems and examples as well as wise criticisms by the author in various parts of it, giving the dictionary a critical mood. 1 30 بهمن افشانی آقاجری Bahman Afshani Aqajari دکترای ادبیات،پژوهشگاه علوم انسانی ایران bahman.ir57@yahoo.com ابوالقاسم رادفر Abolqasem Radfar استاد پژوهشگاه علوم انسانی ایران a.radfar@gmail.com دساتیر رضاقلی‌خان هدایت زند و پازند فرهنگ انجمن‌آرا نقد منابع##آل داود، سیدعلی (1385). «انجمن‌آرای ناصری»، فرهنگ آثار ایرانی ـ ایرانی، به سرپرستی احمد سمیعی (گیلانی)، ج 1، تهران: سروش.##آرین‌پور، یحیی (1379). از صبا تا نیما، تهران: زوار.##اسدی طوسی، ابومنصور علی ابن احمد (1391). لغت فرس، به تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران: اساطیر.##اصفهانی، سروش (1340). دیوان، تصحیح محمدجعفر محجوب، با مقدمة جلال‌الدین همایی، تهران: امیرکبیر.##الحسینی المدنی التتوی، عبدالرشید بن عبدالغفور (۱۳۳۷). فرهنگ رشیدی، تصحیح محمد عباسی، کتاب‌فروشی باران.##انجوی شیرازی، میرجمال‌الدین حسین بن فخرالدین حسن (1351). فرهنگ جهانگیری، ویرایش رحیم عفیفی، مشهد.##پادشا محمد متخلص به شاد (1335). فرهنگ آنندراج، به کوشش محمد دبیرسیاقی، انتشارات کتابخانة خیام.##پورداوود، ابراهیم (1326). فرهنگ ایران باستان، تهران: انجمن ایران‌شناسی.##حسن‌دوست، محمد (1383). فرهنگ ریشه‌شناسی زبان فارسی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.##خلف تبریزی، محمدحسین (1357). برهان قاطع، به اهتمام محمد معین، تهران: امیرکبیر.##«داستان‌های تاریخی امیرکبیر و مرحوم هدایت» (۱۳۲۶). مجلة یادگار، ش 34.##دبیرسیاقی، محمد (1368). فرهنگ‌های فارسی و فرهنگ گونه‌ها، تهران: اسپرک.##دهخدا، علی‌اکبر (1337). لغت‌نامه، تهران: سازمان لغت‌نامه.##رادفر، ابوالقاسم (1357). «بررسی مطالب دستوری انجمن‌آرای ناصری»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، به راهنمایی خسرو فرشیدورد، تهران: دانشکدة ادبیات و علوم انسانی تهران.##رودکی، ابوعبدالله (1374). دیوان، تصحیح منوچهر دانش‌پژوه، تهران: توس.##ریاحی، محمدامین (1374). گل‌گشت در شعر و اندیشة حافظ، تهران: علمی.##سعدی، مصلح‌الدین (1385). کلیات سعدی، تصحیح محمد فروغی، تهران: هرمس.##سیستانی، فرخی (1388). دیوان، تصحیح محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار.##شمس منشی، محمد بن هندوشاه (1355). صحاح‌الفرس، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##عقیلی خراسانی، محمدحسین (1326). مخزن‌الادویه، تهران: سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی.##مختاری، عثمان (1357). دیوان، تصحیح جلال‌الدین همایی، تهران: علمی و فرهنگی.##فاروقی، ابراهیم قوام (1385). شرفنامة منیری، تصحیح حکیمه دبیران، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##مدبری، محمود (1370). شرح و احوال شاعران بی‌دیوان در قرن 3، 4، 5، تهران: پانوس.##مدرسی، میرزا محمدعلی (1349). ریحانةالادب (فی تراجم المعروفین بالکنیه و اللقب)، تبریز: شفق.##معین، محمد (1378). فرهنگ فارسی معین، تهران: امیرکبیر.##نفیسی، علی‌اکبر (1355). ناظم‌الاطباء، کتاب‌فروشی خیام.##هدایت، رضاقلی‌خان (1288). فرهنگ انجمن‌آرای ناصری، چاپ افست اسلامیه.##هدایت، رضاقلی‌خان (1340). مجمع‌الفصحا، تصحیح مظاهر مصفا، تهران: امیرکبیر.##

0 شیوۀ داستان‌پردازی در سمک عیّار Story Development in Samak-e Ayyar https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1253.html 0 داستان سمک عیّار از قصه‌های بلند عامیانۀ ایرانی اواخر قرن ششم هجری است. فرامرز بن خداداد بن عبدالله کاتب ارجانی، مؤلف آن، داستان سمک عیّار را از قول شخصی به نام صدقه بن ابی القاسم شیرازی به شیوۀ سوم شخص نوشته است. زبانِ این اثر ساده و روان، جمله‌ها ساده و کوتاه و گاه بریده بریده، و قصه‌گو شیوۀ ایجاز را برگزیده است که همۀ آن‌ها از ویژگی‌های نثر گفتاری یا محاوره است. سمک عیّار اثری حماسی ـ تخیلی است و قهرمان آن مردی است عیّارپیشه به نام سمک. سمک مظهر دلیری و جوانمردی است و در هوشیاری و تدبیر و طرح نقشه‌های زیرکانه بی‌نظیر است. به دلیل تخیلی‌بودن این اثر، شخصیت‌های داستان هم رفتار طبیعی دارند و هم ماوراء طبیعی. این خصیصه از ویژگی‌های قصه‌های عامیانۀ قدیمی است. گفتار (کتبی و شفاهی) در این داستان به صورت گفتار یک‌طرفه (مونولوگ) و دوطرفه (دیالوگ یا گفت‌وشنود) و به صورت پیام‌های شفاهی و نامه است. گفتار یک‌طرفه به شکل‌های تحسین، نفرین، سوگند، و ... دیده می‌شود و گفتارهای دوطرفه نیز موضوعاتی همچون اقرار، خواستگاری، و مشورت را دربر می‌گیرد. در این اثر، زمان و مکانْ فرضی و تصوری است و، به سبب هیجان‌انگیزتر جلوه‌دادن، راوی آن را به سرزمین‌های دور و افسانه‌ای منسوب می‌نماید. حوادث داستان، به ظاهر، در چین و ماچین و خاورکوه و هند رخ داده‌اند؛ شاید به این دلیل که به امرای زمان برنخورد. از نام مکان‌هایی چون دشت ماران، قلعۀ شاهک، مرغزار زعفران مشخص است که قصه ایرانی است. درون‌مایة فکری و اخلاقی و اجتماعی این اثر از لابه‌لای گفتار، کردار، و پندارها در خلال داستان‌های آن مشخص می‌شود. 1 The story of Samak-e Ayyar is an Iranian long folklore in the late 10th century AD, written by Faramarz ibn Khodadad ibn Abdollah Kateb Arjani, who wrote the story of Samak-e Ayyar by quoting a person named Sadaqeh bin Abi al-Qasem Shirazi in the third person form. The language of this work is simple and fluent; the sentences are simple, short, and sometimes intermittent. The storyteller has adopted brevity method, which is one of the features of spoken or colloquial prose. This book is a fiction epic, and its hero is a man named Samak. Samak is a symbol of courage and bravery and is unique in wisdom, insight, and designing clever plots. Due to its fictional nature, the characters in the story have natural and supernatural behavior, which is a feature of old folklores. Discourse (written and oral) in this story is in the form of monologue or dialogue, which is done in the form of oral messages and letters. The monologue is seen in the form of praise, insult, oath, etc; and the dialogues comprise issues such a confession, marriage proposal, consultation, etc. In this work, time and place is imaginative and due to its showing more excitement, it has been attributed to the mythical far lands. The events of the story are apparently in China, Machin, East Mountain, and India; perhaps because the rulers at the time were not offended, and from the names of places such as Dasht-e Maran, Shahak Castle, Saffron Meadow, etc it is obvious that it is an Iranian story. Intellectual, ethical and social themes of this work become clear from the inside of discourse, acts and thoughts in the event of the stories. 31 43 مریم ایرانمنش Maryam Iranmanesh دانشجوی دکتری ادبیات دانشگاه اصفهان ایران ranmanesh@mail.uk.ac.ir سیدمرتضی هاشمی Seyyed Morteza Hashemi استادیارادبیات دانشگاه اصفهان ایران hashemi@ui.ac.ir درون‌مایه رمانس سمک عیّار قصۀ عامیانه نثر گفتاری منابع##ارجانی، فرامرز بن خداد (1385). سمک عیّار، با مقدمه و تصحیح پرویز ناتل خانلری، 5 جلد، تهران: آگاه.##اسکولز، رابرت (1377). عناصر داستان، ترجمۀ فرزانه طاهری، تهران: مرکز.##تمیم‌داری، احمد (1377). داستان‌‌های ایرانی، تهران: سوره.##حاکمی، اسماعیل (1382). آیین فتوت و جوانمردی، تهران: اساطیر.##دولت‌آبادی، محمود (1357). کلیدر، تهران: تیرنگ.##رستگار فسایی، منصور (1380). انواع نثر فارسی، تهران: سمت.##شمیسا، سیروس (1379). سبک‌شناسی نثر، تهران: میترا.##شمیسا، سیروس (1387). انواع ادبی، تهران: میترا.##صفا، ذبیح‌الله (1363). گنجینۀ سخن، ج ۱، تهران: امیرکبیر.##صفا، ذبیح‌الله (1368). تاریخ ادبیات در ایران، 4 جلد، تهران: فردوس.##محجوب، محمدجعفر (1342). «مطالعه در داستان‌‌های عامیانۀ فارسی»، کتاب هفته، ش ۷۷.##محجوب، محمدجعفر (1382). ادبیات عامیانة ایران (مجموعه مقالات دربارۀ افسانه‌ها و آداب و رسوم مردم ایران)، به کوشش حسن ذوالفقاری، ۲ جلد، تهران: چشمه.##میرصادقی، جمال (1366). ادبیات داستانی، تهران: شفا.##میرصادقی، جمال (1386). ادبیات داستانی، تهران: سخن.##ناتل خانلری، پرویز (1385). شهر سمک، تمدن و فرهنگ، آیین عیّاری، لغات، امثال و حکم، تهران: آگاه.##یوسفی، غلامحسین (1372). دیداری با اهل قلم، ج ۱، تهران: علمی.##

0 آینه؛ جنگ‌ابزاری ناشناخته در آوردگاه Mirror, an Unknown Weapon in the Battlefield https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1254.html 0 در میان ابزارهای نبرد، که از روزگاران دیرین در آثار پارسی بر جای مانده است، آینه از جمله ابزاری است که پژوهشگران کم‌تر بدان توجه کرده‌‌اند و در فرهنگ‌‌ها نیز اطلاع چندان کاملی دربارۀ آن نیامده است. در این پژوهش سعی کرده‌‌ایم تعاریف، کاربرد، و سابقۀ استفاده از آینه را، با توجه به مآخذ متعدد، بیان کنیم و در پایان نشان دهیم که بی‌‌توجهی به این کاربرد از آینه چگونه برخی از شارحان متون را دچار اشتباه کرده است. پس از بررسی متون، مشخص شد که تقریباً، از سدۀ چهارم تا سیزدهم هجری، آینه در آوردگاه ابزاری بوده که بر پیشانی فیل و اسب بسته می‌‌شده برای بازتاباندن نور در دیدگان هماورد. علاوه بر آن، یکی از انواع طبل‌‌ها و زنگ‌‌های جنگی بوده که بر پشت فیل گذاشته یا از گردن آن آویخته می‌‌شد. گاه نیز نوعی زره بر تن جنگ‌جویان بود؛ هم برای محافظت بیش‌تر و هم برای بازتاباندن نور در دیدگان مبارز. 1 Of the weapons that have remained in Persian literary texts since a long time ago, mirror is a tool neglected by researchers. There is also no thorough information on it in dictionaries and encyclopedias. In this study, attempt has been made to discuss the definitions, functions, and history of using mirror in various sources. It is shown at the end of the article that neglecting this function of the mirror has led interpreters of texts to the wrong direction. After studying the texts, it was found that mirror was a tool in the battlefield between the 10th and 19th centuries, and was fastened on the forehead of the elephant and horse to reflect the light on the eyes of the enemies. In addition, it was a type of drums and war bells that were put on the back of an elephant or hung from its neck. It was sometimes a type of armor on the body of fighters for further protection and reflection of light in the eyes of the enemies. 45 65 تقی پورنامداریان Taqi Pour-Namdarian استاد پژوهشگاه علوم انسانی ایران namian@ihcs.ac.ir معصومه سام خانیانی Masoumeh Samkhaniani دانشجوی دکتری ادبیات دانشگاه زنجان ایران m.samkhanian@ymail.com آینه آینۀ پیل پوشش جنگی چهار آینه منابع##آصف، محمدهاشم (1352). رستم‌التواریخ، تصحیح محمد مشیری، تهران: چاپخانۀ سپهر.##احمد بن ابی یعقوب (1347). تاریخ یعقوبی، ترجمۀ محمد آیتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##استعلامی، محمد (1387). نقد و شرح قصاید خاقانی، ج 1 و 2، تهران: زوار.##اسدی طوسی (1317). گرشاسب‌‌نامه، تصحیح حبیب یغمایی، تهران: طهوری.##ایران‌شاه بن ابی‌الخیر (1370). بهمن‌‌نامه، تصحیح رحیم عفیفی، تهران: علمی.##بیغمی، مولانا حاجی محمد بن شیخ احمد بن مولانا علی بن حاجی محمد (1341). داراب‌نامه، تصحیح ذبیح‌الله صفا، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##بیهقی، ابوالفضل (1387). تاریخ بیهقی، به کوشش خلیل خطیب‌رهبر، تهران: مهتاب.##بیهقی، ابوالفضل (1390). تاریخ بیهقی (دیبای دیداری)، به کوشش محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی، تهران: سخن.##پورنامداریان، تقی (1390). شرح و تأویل داستان‌‌های سهروردی: عقل سرخ، تهران: سخن.##خاقانی شروانی (1388). دیوان اشعار، به کوشش ضیاءالدین سجادی، تهران: زوار.##دهخدا، علی‌اکبر (1337). لغت‌‌نامه، تهران: دانشگاه تهران.##سمسار، محمدحسن (1342). «آیینه و سرگذشت آن»، مجلۀ مردم و هنر، ش 14.##سمسار، محمدحسن (1343). «اهمیت اسب و تزیینات آن: دورۀ اشکانیان»، مجلۀ مردم و هنر، ش 25.##شفیعی کدکنی، محمدرضا (1385). شاعر آینه‌‌ها؛ بررسی سبک هندی و شعر بیدل، تهران: آگاه.##طبری، ابی‌جعفر بن محمد بن جریر (1339). ترجمۀ تفسیر طبری، به اهتمام حبیب یغمایی، ج 5، تهران: چاپخانۀ دولتی ایران.##طبری، ابی‌جعفر بن محمد بن جریر (1967). تاریخ طبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، مصر: دارالمعارف مصر.##طبری، ابی‌جعفر بن محمد بن جریر (1972). جامع البیان فی التفسیر القرآن، ج ۱ و ۲، لبنان: دارالمعرفه.##فرامرز بن خداداد بن ارجانی (1385). سمک عیار، تصحیح پرویز ناتل خانلری، تهران: نشر آگاه.##فردوسی، ابوالقاسم (1968). شاهنامه، به اهتمام م. ن. عثمانوف، زیر نظر ع. نوشین، ج 7، مسکو: ادارۀ انتشارات دانش، آکادمی علوم اتحاد شوروی.##کزازی، میرجلال‌الدین (1388). گزارش دشواری‌های دیوان خاقانی، تهران: مرکز.##گردیزی، ابن محمود (1347). زین‌الاخبار، تصحیح عبدالحی حبیبی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.##مبارکشاه، محمد بن منصور بن سعید (1348). آداب الحرب و الشجاعۀ، تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: اقبال؛ سپهر.##محمد پادشاه متخلص به شاد (1335). فرهنگ آنندراج، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: انتشارات کتابخانۀ خیام.##معدن‌‌کن، معصومه (1387). جام عروس خاوری، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##معین، محمد (1353). فرهنگ معین، تهران: امیرکبیر.##ملاح، حسینعلی (1363). منوچهری دامغانی و موسیقی، تهران: هنر و فرهنگ.##منوچهری دامغانی (1338). دیوان اشعار، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: سپهر.##نظامی گنجوی (1335 الف). اقبال‌نامه، تصحیح وحید دستگردی، تهران: چاپخانة شرق.##نظامی گنجوی (1335 ب). شرف‌نامه، تصحیح وحید دستگردی، تهران: چاپخانة شرق.##

0 تحلیل انتقادی گفتمان قصیده‌ای از سنایی غزنوی A Critical Discourse Analysis of an Ode by Sana’i Ghaznavi https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1255.html 0 تحلیل گفتمان انتقادی شامل نظریه‌ها و روش‌هایی است برای مطالعۀ تجربی روابط میان گفتمان و تحولات اجتماعی و فرهنگی قلمروهای گوناگون اجتماعی. تحلیل‌گران انتقادی گفتمان بر آن‌اند که متن‌های ادبی، مثل سایر متن‌ها، در خدمت ارتباط‌اند، بنابراین، آن‌ها را نیز می‌توان با نگرش و روش انتقادی تحلیل نمود. در این پژوهش یکی از قصاید مشهور سنایی غزنوی، بر اساس روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، در سه سطح توصیف، تفسیر، و تبیین بررسی شده ‌است. نتایج حاصل از این بررسی نشان ‌می‌دهد سنایی، با ترکیب‌بندی ابعاد گفتمان‌های مسلط روزگار خود، در قالب ژانری ازپیش‌موجود، ساختار و نظم گفتمانی موجود و مسلط روزگار خود را بازتولید کرده ‌است. بنابراین، قصیدۀ سنایی، به منزلة رخدادی ارتباطی، فقط بازتابی از کردار اجتماعی روزگار او نیست، بلکه، با بازتولید نظم گفتمانی، به حفظ وضع موجود کردار و نظم اجتماعی کمک ‌می‌کند. 1 Critical discourse analysis includes theories and methods for experimental study of relations among social and cultural discourse and developments of various social territories. Critical discourse analysts maintain that literary texts, as in other texts, serve relations; thus, they can be analyzed using critical approach and method. In this study, a well-known ode by Sanai Ghaznavi is investigated on the basis of Fairclough's critical discourse analysis method at three levels of description, interpretation, and explanation. The results of this study show that, by mixing dimensions of discourses that were dominant at his time, Sanai reproduced, in a pre-existing framework, the structure and order of the discourse dominant at his time; thus, Sanai's ode, as a natural phenomenon, is not only a reflection of his time's social behavior, but also a contribution to the maintenance of the existing social behavior and order by producing discourse order. 67 89 نجمه حسینی سروری Najmeh Hosseini Sarvari استادیار دانشگاه شهید باهنر کرمان ایران hosseini.sarvari@gmail.com تحلیل گفتمان انتقادی قصیدۀ سنایی کردار اجتماعی کردار گفتمانی متن منابع##آجودانی، ماشاءالله (1384). مشروطۀ ایرانی، تهران: اختران.##ابن‌ فورک‌، محمد (1987). مجرد مقالات‌ الشیخ‌ ابی ‌الحسن‌ الاشعری‌، به‌ کوشش‌ دانیل‌ ژیماره‌، بیروت‌.##اشعری، ابوالحسن علی ‌بن اسماعیل (بی‌‌تا). مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، به کوشش هلموت ریتر، بیروت: دار احیاء‌ التراث العربی.##پنکیوک، الستر (1378). «گفتمان‌های قیاس‌ناپذیر»، ترجمۀ سید علی‌اصغر سلطانی، فصلنامۀ علوم سیاسی، ش 4.##تایسن، لُیس (1387). نظریه‌های نقد ادبی معاصر، ترجمۀ مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی، ویراستة حسین پاینده، تهران: نگاه امروز؛ حکایت قلم نوین.##جامی، عبدالرحمان (1336). نفحات‌الانس من حضرات ‌القدس، تصحیح مهدی توحیدی‌پور، تهران: کتاب‌فروشی محمودی.##رزمجو، حسین (1370). انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی، مشهد: آستان قدس رضوی.##رضانژاد (نوشین)، غلامحسین (1367). اصول علم بلاغت، تهران: الزهرا.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1362). ارزش میراث صوفیه، تهران: امیرکبیر.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1363). جست‌وجو در تصوف ایران، تهران: امیرکبیر.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1367). سیری در شعر فارسی، تهران: نوین.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1375). از گذشتۀ ادبی ایران، تهران: الهدی.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1384). روزگاران، تهران: سخن.##سجادی، سیدضیاء‌الدین (1372). مبانی عرفان و تصوف، تهران: سمت.##سنایی غزنوی، ابوالمجد مجدود بن ‌آدم (بی‌‌تا). دیوان، به اهتمام مدرس رضوی، تهران: کتابخانۀ سنایی.##شفیعی کدکنی، محمدرضا (1389). تازیانه‌های سلوک، تهران: آگه.##شمیسا، سیروس (1383). بیان و معانی، تهران: فردوس.##شهرستانی، محمد بن ‌عبدالکریم (1993). الملل و النحل، تحقیق علی حسن فاعور و امیر علی مهنا، بیروت: دارالمعرفه.##صفا، ذبیح‌الله (1362). تاریخ ادبیات در ایران، ج 2، تهران: فردوسی.##عمیدزنجانی، عباس‌علی (1390). مبانی اندیشۀ سیاسی در اسلام، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##فاولر، راجر (1390). زبان‌شناسی و رمان، ترجمۀ محمد غفاری، تهران: نی.##فاولر، راجر و دیگران (1386). زبان‌شناسی و نقد ادبی، ترجمۀ مریم خوزان و حسین پاینده، تهران: نی.##فرکلاف، نورمن (1387). تحلیل انتقادی گفتمان، ترجمۀ گروه مترجمان، تهران: دفتر مطالعات و توسعۀ رسانه‌ها.##فروزانفر، بدیع‌الزمان (1387). سخن و سخنوران، تهران: زوار.##فیرحی، داوود (1378). قدرت، دانش، و مشروعیت در اسلام، تهران: نی.##ماهرویان، هوشنگ (1385). تبارشناسی استبداد ایرانی ما، تهران: بازتاب نگار.##محجوب، محمدجعفر (بی‌تا). سبک خراسانی در شعر فارسی، تهران: فردوس؛ جام.##مشکور، محمدجواد (1376). سیر کلام در فرق اسلامی، تهران: شرق.##مصلی‌نژاد، عباس (1387). «تحلیل فرهنگ سیاسی در ایران معاصر بر اساس رهیافت گفتمانی»، مجلة مطالعات سیاسی دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش 1.##مهدی‌زاده، محمد (1387). رسانه‌ها و بازنمایی، تهران: دفتر مطالعات و توسعة رسانه‌ها.##یاحقی، محمدجعفر و پرهام، مهدی (1387). «طلیعۀ شعر زهد در زبان فارسی»، نامۀ فرهنگستان، ش 38.##یارمحمدی، لطف‌الله (1383). گفتمان‌شناسی رایج و انتقادی، تهران: هرمس.##یارمحمدی، لطف‌الله (1385). ارتباطات از منظر گفتمان‌شناسی انتقادی، تهران: هرمس.##یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز (1389). تحلیل گفتمان، ترجمة هادی جلیلی، تهران: نی.##Fairclough, Norman (1989). Language and Power, London: Longman.##Fairclough, Norman (1992). Discourse and Social Change, London: Polity Press.##Fairclough, Norman (1995). Critical Discourse Analysis, London: Longman.##Fowler, Roger (1996). Linguistic criticism, (second edition), Oxford: Oxford University Press.##Halliday, M. A. K. (1985). An Introduction to Functional Grammar, London: Edword Arnold##Simpson, Paul (1993). Language, Ideology and Point of View, London: Arnold.##Van Dijk, T. A. (1993). Discourse, Power and Access, in C. R.##

0 معرفی و بررسی نسخه‌ای ناشناخته و بی‌نظیر از تاریخ نگارستان احمد غفاری Introducing and Investigating the Unknown and Unique Edition of Negarestan History Written By Ahmad Ghaffari https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1256.html 0 در مقالة حاضر نسخه‌ای نفیس از تاریخ نگارستان، اثر قاضی احمد بن محمد غفاری، از نویسندگان معروف قرن دهم هجری، بررسی شده است. این نسخه به شمارة 583 در کتابخانة کاخ گلستان نگه‌داری می‌شود. در این پژوهش، برای توضیح ویژگی‌های نسخة مذکور‌، آن را با پنج نسخة خطی و یک چاپ سنگی این اثر مقایسه کرده‌ایم. این نسخه‌ها عبارت‌اند از: نسخ مورخ 993 ق، 1003 ق، و 1015 ق محفوظ در کتابخانة ملی ایران، نسخة مورخ 1010 ق محفوظ در کتابخانة آیت‌الله مرعشی، نسخة مورخ 1008 ق محفوظ در کتابخانة دانشگاه پرینستون امریکا، و چاپ سنگی مورخ 1275 ق در هند. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد از این اثر‌ تحریرهای متعددی موجود است و شباهت نسخة شمارة 583 کاخ گلستان از جهاتی با نسخ مورخ 993‌ ق، 1003 ق، و 1015 ق محفوظ در کتابخانة ملی ایران و نسخة مورخ 1010 ق محفوظ در کتابخانة آیت‌الله مرعشی بیش از نسخة مورخ 1008 ق کتابخانة دانشگاه پرینستون و چاپ سنگی مورخ 1275 ق است. در این پژوهش، همچنین، به بررسی ویژگی‌های سبکی و زیبایی‌های ادبی این اثر پرداخته شده است. 1 In the present article, an exquisite edition of Negarestan History, written by Qazi Ahmad bin Mohammad Ghaffari, a well-known writer in the 16th century, is explored. This edition, under the number 583, is kept at the library of Golestan Palace. In this research, to describe the characteristics of the aforementioned edition, we compared it with five manuscripts and one lithograph of the work piece. These editions include: the editions dated 1614, 1624, and 1636 at National Library of Iran, the edition dated 1631 at Ayatollah Mar'ashi Library, the edition dated 1629 at the Library of US Princeton University, and the lithograph edition dated 1896 in India. The investigations show that there are numerous editions of this work, and the edition numbered 583 at Golestan Palace has more in common with the editions dated 1614, 1624, and 1636 at National Library of Iran and the edition dated 1631 at Ayatollah Mar'ashi Library than with the edition dated 1629 at the Library of Princeton University and the lithograph edition dated 1896 in India. In this research, the stylistic and literary characteristics of this work were investigated. 91 109 سمیرا رستمی Samira Rostami دانشجوی دکتری ادبیات دانشگاه آزاد واحد نجف‌آباد ایران srostami52@gmail.com جمشید مظاهری Jamshid Mazaheri استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان ایران parastookolahdoozha@gmail.com عطاء محمد رادمنش Ata' Mohammad Radmanesh استاد گروه ادبیات دانشگاه آزاد واحد نجف‌آباد ایران احمد غفاری تاریخ نگارستان زیبایی‌های ادبی نسخة خطی ویژگی‌های سبکی منابع##بامداد، مهدی (1371). شرح حال رجال ایران، تهران: زوار.##حسینی فسایی، میرزا حسن (1378). فارسنامة ناصری، تصحیح منصور رستگار فسایی، تهران: امیرکبیر.##رازی، امین‌احمد (1378). تذکرة هفت اقلیم، تصحیح محمدرضا طاهری‌، تهران: سروش.##شمیسا، سیروس (1384). سبک‌شناسی نثر، تهران: نشر میترا.##صفا، ذبیح‌الله (1370). تاریخ ادبیات در ایران، ج 5، بخش 3، تهران: فردوس.##غفاری، احمد بن محمد (993 ق). تاریخ نگارستان، نسخة خطی، کتابخانة ملی ایران، شمارة 17521-5.##غفاری، احمد بن محمد (1003 ق). تاریخ نگارستان، نسخة خطی، کتابخانة ملی ایران، شمارة 3076/ ف.##غفاری، احمد بن محمد (1008 ق). تاریخ نگارستان، نسخة خطی، کتابخانة دانشگاه پرینستون امریکا، شمارة MSS152.##غفاری، احمد بن محمد (1010 ق). تاریخ نگارستان، نسخة خطی، کتابخانة آیت‌الله مرعشی، شمارة 8529.##غفاری، احمد بن محمد (1015 ق). تاریخ نگارستان، نسخة خطی، کتابخانة ملی ایران، شمارة 2552/ ف.##غفاری، احمد بن محمد (بی‌تا). تاریخ نگارستان، نسخة خطی، کتابخانة کاخ گلستان، شمارة 583.##غفاری، احمد بن محمد (1275 ق). تاریخ نگارستان، چاپ سنگی، کلکته.##غفاری، احمد بن محمد (1404 ق). تاریخ نگارستان، تصحیح مرتضی مدرس گیلانی، تهران: کتاب‌فروشی حافظ.##قزوینی، محمد (1332). «شرح احوال میرزا مخدوم شریفی»، فرهنگ ایران‌زمین، ش 1.##هینتس، والتر (1371). شاه‌اسماعیل دوم صفوی، ترجمة کیکاووس جهانداری، تهران: علمی و فرهنگی.##

0 بازتاب تاریخ عهد غزنوی در دیوان فرخی A Reflection of History at Ghaznavid Period in Farrukhi's Divan https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1257.html 0 در این مقاله به بازخوانی دیوان فرخی سیستانی، از نظر رویدادهای تاریخی و اجتماعی، پرداخته‌ شده است. بنابراین، این مقاله مبتنی بر موضوعات تاریخی و اجتماعی دوران غزنوی است؛ موضوعاتی که فرخی در اشعار خود آن‌ها را بیان کرده است. مطالب و اشارات مندرج در مدح‌‌ها با شش اثر تاریخی ـ مجمل‌‌التواریخ و القصص، زین‌‌الاخبار گردیزی، تاریخ گزیده، تاریخ بیهقی، ترجمة تاریخ یمینی، و طبقات ناصری ـ مقایسه شده است. ملاحظه می‌‌شود که فرخی فقط شاعری مداح نیست و قصاید او فقط مدح نیست؛ بلکه مدایح او بیان‌کنندة ‌اوضاع سیاسی، مانند جنگ‌ها، مصالحه‌ها، وزرا، و مسائل اجتماعی، مانند رفتار با اسرا، شکارها، و شاهدها، در دوران غزنوی است. می‌توان گفت که، در حقیقت، دیوان او مکمّل کتب تاریخی فوق است و در بعضی موارد، به علت ثبت جزئیات، بر آن‌ها برتری می‌‌یابد. بنا بر پنداشتِ نگارندة مقاله، فرخی نه‌تنها به ستایش غزنویان نپرداخته است، بلکه شاید آنان را سرزنش هم کرده باشد. 1 In this paper, I have explored the social and historical events in Farrukhi Sistani's divan. Therefore, the paper relies on historical and social issues during Ghaznavid period, which are mentioned by Farrukhi in his poems. Then, I compared these subjects and points mentioned in eulogies with the following six works: Mujmal al-Tavarikh and al-Qisas, Zayn al-Akhbar of Gardizi, the Selected History, Tarikh-e Beyhaqi (‘Beyhaqi’s History’), the Translation of Tarikh-e Yamini (‘Yamini’s History’), and Tabaqat-e Nasseri. It can be seen that Farrukhi was not only a eulogy poet, and his odes are not only eulogies, but his eulogies also talk about the political conditions such as wars, ceasefires, and ministers, as well as social issues like behavior towards prisoners of war, hunting, and witnesses during the Ghaznavid period. It can be said that his divan was in fact complementary to the above-said history books. In some cases, due to recording details, it shows that it is superior to it. I suppose that not only did he not hail and praise Ghaznavids, but he might have criticized them 111 137 فروغ سلطانیه Forough Soltanieh مربی پژوهشگاه علوم انسانی ایران f.soltanieh@ihcs.ac.ir اسرا پناهندگان تاریخ جنگ‌‌ها شاعر کاخ‌‌ها مصالحه‌‌ها منابع##بیهقی، خواجه ابوالفضل محمد بن حسین (۱۳۶۸). تاریخ بیهقی، به کوشش خلیل خطیب‌رهبر، تهران: ابن‌سینا.##جرفادقانی، ابوالشرف ناصح بن ظفر (1357). ترجمة تاریخ یمینی، به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##صفا، ذبیح‌‌الله (1342). تاریخ ادبیات در ایران، ج 1، تهران: ابن‌سینا.##فرخی سیستانی (1335). دیوان، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: اقبال و شرکاء.##قاضی منهاج سراج، ابوعمر منهاج‌‌الدین عثمان (1342). طبقات ناصری، تصحیح عبدالحی حبیبی، کابل: پوهنی مطبعه.##گردیزی، ابوسعید عبدالحی بن الضحاک (1327). زین‌‌الاخبار، با مقدمة میرزا محمدخان قزوینی، تهران: بی‌جا.##مجمل‌‌التواریخ و القصص (1318). تصحیح ملک‌‌الشعرا بهار، به همت محمد رمضانی، طهران: کلالة خاور.##مستوفی، حمدالله (1339). تاریخ گزیده، به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.##نظامی عروضی سمرقندی، احمد بن عمر بن علی (1327 ق/ 1909). چهار مقاله، به سعی و اهتمام محمد بن عبدالوهاب قزوینی، لیدز: بریل.##

0 نسبت تألیفات بلاغی شرف‌الدین رامی با اشعار سبک عراقی Comparing Rhetoric Writings of Sharafeddin Rami with Araqi Style Poems https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1258.html 0 وقتی از بلاغت در سدۀ هشتم هجری و هم‌زمان با دورة رواج سبک عراقی در شعر پارسی سخن به‌میان می‌‌آید توجه به شرف‌الدین رامی و تألیفات بلاغی وی ناگزیر است. از رامی سه اثر در بلاغت بر جای مانده است: تحفة‌الفقیر یا بدایع‌‌الصنایع، حقایق‌‌الحدایق، و انیس‌العشاق. مشخصة کلّی این آثار، مانند دیگر آثار بلاغی سده‌‌های هفتم تا نهم هجری، عمدتاً، تقلید‌‌ها و تحریر‌‌هایی است از کتاب‌‌های بلاغی پیشین، یعنی آثار رادویانی، وطواط، و شمس قیس رازی. به موازات توجه به سیر تاریخی تحولات بلاغی، تحلیل نوآوری‌‌های بلاغیون در هر دوره در ارتباط با تحولات زیبایی‌‌شناسی شعر آن دوره ضروری و نمایانگر میزان توانایی نظریات نوظهور بلاغی در نقد زیبایی‌‌شناسیک شعر پارسی است. آیا آرای مطرح‌شده در آثار بلاغی شرف‌الدین رامی منطبق با تحولات شعر سبک عراقی است؟ برای پاسخ به این سؤال، آثار بلاغی رامی تحلیل شده و، در ضمن آن، به میزان نسبت نظریات بلاغی مطرح‌شده در آن‌ها با شعر سبک عراقی پرداخته شده است 1 When it comes to rhetoric in the 14th century AD, concurring with the period in which the Araqi style became highly common in Persian poetry, one cannot but mention Sharafeddin Rami and his rhetoric writings. There remain three works by Rami: Tohfat al-Faqir, or Badaye' al-Sanaye', Haqayeq al-Hadayeq, and Anis al-Oshaq. Like other rhetoric works between the 13th and the 15th centuries, these works are generally characterized by their predominant imitations and writings from previous rhetoric books, such as those written by Radviani, Watwat, and Shams Qeis Razi. While taking into account the historical trend of rhetoric developments, an analysis of innovations by rhetoricians at each stage deems necessary in relation with the aesthetic developments of poetry at that stage. It also represents the capability level of newly-emerged rhetoric theories in criticizing Persian poetry aestheticism. Do the comments mentioned in the rhetoric works of Sharafeddin Rami match the developments in Araqi style poetry? To answer this question, the rhetoric works of Rami were analyzed, and in the meantime, the level of rhetoric theories within them in relation with Araqi style poetry was highlighted. 139 158 ناصر محسنی‌نیا Nasser Mohseni-nia دانشیار گروه ادبیات دانشگاه بین‌المللی امام خمینی ایران n_mohseninia@yahoo.com مجاهد غلامی Mojahed Gholami استادیار گروه ادبیات دانشگاه باهنر کرمان ایران m.gholami@uk.ac.ir بلاغت سبک عراقی شرف‌الدین رامی منابع##تاج‌‌الحلاوی، علی بن محمد (بی‌تا). دقایق‌الشعر، تصحیح سید محمدکاظم امام، تهران: دانشگاه تهران.##دولتشاه سمرقندی (بی‌‌‌تا). تذکر‌ة‌الشعراء، از روی چاپ ادوارد براون، بازتصحیح محمد عباسی، تهران: کتاب‌فروشی بارانی.##دیباجی، ابراهیم (1382). «شرف‌الدین رامی و آثار بلاغی او به فارسی»، مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ش 166.##رامی، شرف‌الدین حسن بن محمد (1325). انیس‌‌العشاق، تصحیح عباس اقبال، تهران: انجمن نشر آثار ایران.##رامی، شرف‌الدین حسن بن محمد (1341). حقایق‌الحدایق، تصحیح محمدکاظم امام، تهران: دانشگاه تهران.##رامی، شرف‌الدین حسن بن محمد (1376). انیس‌‌العشاق و چند اثر دیگر، به اهتمام محسن کیانی، تهران: نشر روزبه.##سلمان ساوجی (سلمان بن محمد) (1379). کلّیات، تصحیح عباسعلی وفایی، تهران: سخن.##شمس قیس رازی (1360). المعجم فی معاییر اشعار العجم، تصحیح محمد قزوینی، بازتصحیح مدرّس رضوی، تهران: زوّار.##ضیف، شوقی (من دون تاریخ). البلاغه تطوّر و تاریخ، قاهره: دار المعارف.##فخری اصفهانی، شمس (1389). معیار جمالی و مفتاح ابواسحاقی، تصحیح یحیی کاردگر، تهران: کتابخانه، موزه، و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##قمری، عبدالستار (1377). «سیر تاریخی معانی و بیان و بدیع»، مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ش 146 و 147.##محبّتی، مهدی (1388). از معنا تا صورت، تهران: سخن.##واعظ کاشفی، کمال‌‌الدین حسین (1369). بدایع‌‌الافکار فی صنایع‌‌الاشعار، ویراستۀ میر‌‌جلال‌‌الدین کزّازی، تهران: مرکز.##وطواط، رشیدالدین (1362). حدایق‌‌السحر فی دقایق‌‌الشعر، تصحیح عباس اقبال، تهران: کتابخانة طهوری؛ کتابخانة سنائی.##