2021-09-30T15:41:29Z https://classicallit.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=23

2011-05-19 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 زهرا آقابابایی خوزانی در‌باب نشانه‌های زیبایی‌شناختی پیکرین خوبرویان به‌طور کلی در ادب‌پارسی و به‌ویژه شعر دری بسیار می‌توان گفت. مایۀ شگفتی است که با همة گستردگی مطلب در ادبیات و تاریخ ما، تاکنون نوشتة مستقلی در این باب فراهم نیامده است. حال آنکه سراسر تاریخ ادب پارسی سخن از حسن و جمال و ستایش زیبایی است. آنچه که گویی آغاز نداشته و البته نپذیرد انجام. نیاکان ما این موضوع را تحت عنوان علم‌الجمال پی گرفته‌اند. در این مقاله ابتدا مطالعات زیبایی‌شناسی در میان قدما و سپس معاصرین بررسی می‌شود. آنگاه تلاش خواهد شد که حلقه‌های مفقودة زیبایی در فرهنگ ایرانیان پیش از اسلام و ادب عرب بازیافته شود. سپس نشانه‌های زیبایی اساساً «پیکرین» معشوق ادب پارسی و سیر تغییر و تحول این نشانه‌ها را بررسی خواهد شد. در این مقاله نگارنده تنها با ذکر نمونه‌هایی چند از زیبایی پیکرین معشوق، درپی یافتن نشانه‌های محسوس بوده است. تحلیل گسترده، نقد تحلیلی وروابط بینامتنی (intertextuality relationships) نمونه‌ها، نیز بررسی نشانه‌های غیرپیکرین زیبایی که در ادب پارسی از آن به «آن» تعبیر رفته است، مجالی دیگر می‌طلبد. زیبایی‌شناسی کتاب شناسی جمال اوستا شعرفارسی ادب عرب 2011 05 19 1 19 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_61_c6d0260628d5585b27a1e133da3300c3.pdf

2011-04-22 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 امیر داور‌پناه مولوی در کنار مطالعۀ دقیق و پیوستۀ قرآن مجید، تفسیرها و صحاح حدیث و تأمل در آنها، به معارف، احوال و آداب خاص صوفیان نیز توجّه کامل داشته و کتاب‌ها و مقالات آنان را مشتاقانه و با دقت می‌خوانده است. از این رو مبادی تصوّف و افکار و کلام مشایخ صوفی را باید بتوان در مثنوی معنوی جست‌وجو کرد و میزان و چگونگی اقتباس مولانا‌جلال‌الدین بلخی را از متصوّفه بازشناخت. مقالۀ حاضر ـ که در آن ارتباط اندیشه و کلام مولانا در مثنوی معنوی با آموزه‌ها و معارف اهل تصوّف نشان داده می‌شود‌ ـ موردِ تحقیق در این زمینه است و از آن، فایده و اعتبار پژوهش‌های تازه و دقیق‌تر دراین‌باره به‌اجمال اشاره می‌شود مولانا تصوّف مثنوی معنوی مشایخ صوفی عرفان مولوی 2011 04 22 21 46 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_62_b0cc9dd684e26e4d5256a8d39be2c663.pdf

2010-04-13 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 فروغ سلطانیه زبان مهم‏ترین وسیلة ارتباطى بین انسان‏ها است. شاعران و نویسندگان نیز براى بیان احساس خویش و درمیان‌نهادن آن با دیگران، از همین زبان بهره مى‏جویند. از این نظر، به مقولة زبان از دیدگاه عطار پرداخته شد تا شاید بتوان دانست که از نظر عطار زبان چیست و چه کاربردهایى دارد و طریقة درست بهره‏گیرى از آن کدام است. زبان اشکال مختلف زبان حال و مقام گوینده و شنونده وظایف شاعر مسئولیت گوینده ضعف‏هاى زبان خاموشى 2010 04 13 47 68 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_63_294361f74c7193abb46ad442ceae766a.pdf

2011-04-14 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 اسحاق طغیانی رحمان قربانی آب، عنصر شگفت‌انگیز طبیعت است که همواره مورد احترام و تقدیس ملل مختلف بوده و اسطوره‌های فراوانی پیرامون آن شکل گرفته‌است. ایرانیان باستان نیز آب را بسیار گرامی می‌داشتند و محافظت از آن را وظیفۀ آیینی خویش می‌دانستند. بسیاری از این اعتقادات درشاهنامه به‌عنوان مهم‌ترین جایگاه تجلی اساطیر و باورهای ایرانی، به تصویر کشیده‌است. فرزانۀ توس، حکیم ابوالقاسم فردوسی، در لابه‌لای اثر گرانسنگ خویش به مواردی اشاره کرده که نمایانگر اندیشه‌های اسطوره‌ای پارسیان دربارۀ آب است. این موارد در چهار جنبه گنجانده شده‌است: 1. تطهیر روان 2. شستشو برای نیایش 3. آب حیات 4. باروری و فراوانی. در نوشتار حاضر، این جوانب بررسی می‌شود تا نشان داده شود آب از این منظر چه اهمیت و اسراری دارد. آب حیات اسطورۀ آب شاهنامه شستشو برای نیایش فردوسی 2011 04 14 69 86 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_64_1a9db5438a5630fae34702ef6521d669.pdf

2011-04-27 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 جمیله فاطمی گنجینۀ بزرگ و ماندگار امثال و حکم فارسی، سرشار از اصول و مبانی معرفتی، دینی، اخلاقی وفلسفی همچنین مشتمل بر برخی از نظریه های علومی چون روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، منطق، سیاست و غیره است. از این رو نباید آنها را تنها در حوزۀ ادبیات بررسی کرد. بررسی جنبه‌های گوناگون مثل‌ها می‌تواند افق‌های جدید و ابعاد تازه‌تری را برروی پژوهشگران بگشاید و موجب شود تا به این ثروت عظیم ملی تنها به چشم آثار ادبی نگریسته نشود. در نوشتار حاضر، امثال فارسی با رویکردی منطقی بررسی شده و از آنجاکه برخی از ادب‌دوستان و ادب‌پژوهان در وادی امثال، جایگاهی برای علم منطق قائل نیستند، ابتدا بر تثبیت این جایگاه دلایل لازم اقامه و سپس براساس اصول و قواعد منطقی، سبک‌های مختلف مثل‌های مغالطه‌آمیز شناسایی شده است. نگارنده به‌هیچ‌وجه حذف مثل‌های غیرمنطقی را از مجموعة امثال پیشنهاد نمی‌کند به همین دلیل، توصیه‌نامة منطقی تدوین مثل‌های فارسی ارائه خواهد شد تا تدوین‌کنندگان فرهنگ‌ها با رعایت مفاد این توصیه‌نامه، مخاطبان را به برداشت صحیح و کاربرد درست مثل‌های منطقی و نیز اجتناب از کاربرد مثل‌های مغالطه‌آمیز رهنمون سازند مثل ضرب‌المثل منطق مغالطه 2011 04 27 87 99 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_65_2c9ce0fc03e0f7bcdd486941b3cd5cbe.pdf

2010-04-30 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 مرتضی مقصودی ابوالقاسم رادفر در مقالة حاضر سعی شده است اشعار شاهنامه، مندرج در تاریخ جهانگشای جوینی، در دو بخش بررسی و ازحیث لفظ و مضمون با شاهنامه تطبیق شود و مطابقت یا اختلاف و مغایرت این ابیات با شاهنامه بیان شود. در بخش اول، به میزان ابیات شاهنامهشیوة درج آن‌ها در تاریخ جهانگشای جوینی با ذکر عنوان داستان‌های شاهنامه که این اشعار از آن‌ها انتخاب شده و نیز به نبود تعداد معدودی از این ابیات در شاهنامه اشاره شده است و ضمن تطبیق ابیات با نسخ چاپی خالقی مطلق، مسکو، ژول مول و نسخه‌بدل‌های آن‌ها‌، برخی از اشعاری که با شاهنامه مغایرت دارند، به عنوان نمونه، ذکرشده است. در بخش دوم، دربارة کاربرد ابیات ازحیث مضمون و تطبیق محتوایی با داستان‌های شاهنامه بحث و ضمن ذکر برخی از مضامین مهم و نقل بخش‌هایی از متن جهانگشا، پیوند لفظی و معنوی اشعار با نثر بررسی و به رابطة پیوستگی یا گسستگی لفظی شعر با نثر اشاره شده و در پایان نتایج حاصل از این پژوهش بیان شده است. شاهنامه تاریخ جهانگشا فردوسی‌ عطاملک جوینی 2010 04 30 101 112 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_66_28bf2b1a4598702212032f6b6aecb965.pdf

2011-04-19 10.30465

کهن‌نامه ادب پارسی 2383-0603 2383-0603 1390 2 1 عباسعلی وفایی سیده کوثر رهبان بیدل دهلوی از شاعرانی است که شگرد سبکی و زبانی خاص خود را دارد. وی در مواردی با شکستن معیارهای مرسوم و با دور شدن از اصول حاکم شعر، زبانی متفاوت عرضه می‌دارد. هنجارگریزی‌های صرفی و نحوی او در غزلیاتش جالب توجه، بررسی هر یک آنها بیانگر خلاقیت زبانی و ادبی او است و این شگردها در‌کنار دیگر تصاویر شاعرانه شعر او را تخیلی‌تر نهاده است. در این مقاله سعی شده است به ساختارهای جدید نحوی در اشعار بیدل اشاره شود؛ ساختارهایی که زبان‌پژوهان، کمتر به‌آنها توجه کرده‌اند و علی‌رغم نظر برخی که هنجارگریزی را در محتوا بی‌تأثیر می‌دانند، با ارائة نمونه‌هایی، تأثیر این نوع هنجارگریزی در ادبی‌کردن زبان اثبات و مزان دخالت آن نشان داده شود. سبک هندی بیدل هنجارگریزی نحوی ضمیر متصل قید اسمی 2011 04 19 113 132 https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_67_a864cb663bfaaf2f2a9e235a8e9ad93f.pdf