سیر آتش از اسطوره تا عرفان (ریشه‌های اسطوره‌ای نمادهای مربوط به آتش در عرفان)

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان

چکیده

آتش به دلیل وابستگی زندگی بشر بدان، در اساطیر اغلب ملل، دارای قداست و اهمیت ویژه است. قداست آتش در اساطیر از نقش‌‌های الهی و مینوی که بدان داده‌‌شده تا آزمون، راهنمایی، پالایندگی و واسطگی زمین و آسمان را در بر می‌‌گیرد؛ علاوه بر این، در اساطیر برخی ملل، یکی از خویشکاری‌‌های آتش، مجازات بدکاران است. آتش در ادیان کارکردهایی مشابه اساطیر دارد، اما این کارکردها از حیث ماهوی و چیستی، متفاوت است. در عرفان نیز شاهد برخی کارکردهای آتش هستیم که گمان می‌‌رود با اساطیر در پیوند باشد. این پژوهش برای یافتن ارتباط کارکردهای آتش در اساطیر و عرفان، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و شیوة جمع‌‌آوری اطلاعات کتابخانه‌‌ای شکل گرفته است. نگارندگان پس از بررسی و تطبیق کارکردهای آتش در اساطیر، ادیان و عرفان به این نتیجه رسیده‌‌اند که کارکردهای آتش در عرفان که برای تبیین معرفت، عشق، آفرینش و پلیدی به کار رفته است، از جهاتی با اساطیر و از جهاتی نیز با ادیان پیوند دارد. کارکردهای معرفت، عشق و پاک‌‌کنندگی، مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر اسطوره‌‌ها بوده است و کارکرد پلیدی با توجه به اینکه مطابق باورهای اسلامی، ابلیس از آتش خلق شده، نشأت گرفته از دین اسلام است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسندگان [English]

  • noosh afarin kalantar 1
  • . . 2
  • . . 3
  • ali heidary 3
چکیده [English]

.

قرآن کریم

ابن عربی، محمدبن علی (1422ق)، تفسیر ابن عربی، بیروت: دارإحیاءالتراث العربی.

اسماعیل‌‌پور، ابوالقاسم (1387)، اسطورة آفرینش در آیین مانی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات کاروان.

اسماعیل‌‌پور، ابوالقاسم (1393)، اسطوره، بیان نمادین، چاپ چهارم، تهران: انتشارات سروش.

ایونس