بررسی دیدگاه عین‌القضات در بارۀ شعر و بررسی اشعار فارسی آثار او

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان

2 دانشیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه کاشان

3 استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه کاشان.

10.30465/cpl.2021.5717

چکیده

ادب از سرآمدانِ روزگاران. از ویژگی‌های نوشته‌های او که سرشاراند از نکته‌سنجی‌های عرفانی، حکمی و ...  و این پژوهش به بررسی آن­ها پرداخته، یکی نیز اشعار فارسیی است که بیشتر بی نام گوینده و گاه با نام گوینده در جای‌جای سخنان او آمده و این ویژگی پی‌آمد دیدگاه ویژه­ی او به شعر است. پرسش اصلی این پژوهش یکی دیدگاه ویژه‌یِ قاضی در باره‌ی شعر است و دیگر کیستی و چیستی شاعرانی که بیت‌هایی از آنان آورده. در پاسخ به این پرسش‌ها به شیوه‌ی کتابخانه‌ای نخست دیدگاه پیشرفته‌ی قاضی که شعر را آیینه‌ای می‌داند که هرکس خویشتن خویش را در آن می‌بیند، باز نموده‌ایم. دیدگاهی که با دیدگاه امروزیان درباره‌ی مرگ مؤلف و بی معنی بودن شعر همانند است، و سپس تا آن‌جا اسناد تاریخی یاری کرده‌اند، شاعرانی چون ابوالحسن بستی و یوسف عامری و احمد حمویه و واعظ سرخسی و ... را که قاضی ابیاتی از آنان آورده، شناسانده‌ایم و به این نتیجه رسیده‌ایم که قاضی هم درباره‌ی شعر دیدگاهی پیشرفته داشته و هم نام و نمونه‌هایی از اشعار چند شاعر عارف سده‌های چهارم و پنجم را که جای دیگری نشانی از آن‌ها نیست، زنده نگه داشته.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study of the views Ein-al-Qadat on poetry and a study of Persian poetry in her works

نویسندگان [English]

  • Parvin Rabbani 1
  • Sayed Mohammad Rastgoo 2
  • Saeed Kherkhah 3
1 PhD student of Persian language and literature, Islamic Azad University, Kashan Branch
2 Associate Professor, Department of Persian Literature, Kashan University
3 Assistant Professor, Department of Persian Literature, Kashan University.
چکیده [English]

Ein-al-Qadat -Hamadani is one of the phenomes of Islamic-Iranian culture and pre-eminents in Theosophy, Philosophy, Gnosticism and Literature not in his own era but in all eras. All authentic writings left behind as a reminder in his short life, are full of elegant mystic theosophical punctiliousness.  One property of his writings is a lot of Persian poems mentioned throughout his sayings almost without the name of poet and occasionally with poets’ identity which is due to his specific attitude towards poetry, and are investigated in this research. The major statements of the present research are Quazi’s particular attitude towards poems and poets’ identity and entity whose couplets have been recounted. To answer these questions using table method, Quazi’s meticulous attitude that sees poem as a mirror in which everybody looks his own, has been elaborated. The attitude which is similar to present-day poet’s views about the author’s death and poems being meaningless.  And then the poets as AbolhassanBosti, YousefAmeri, AhmadHammuyu and VaezSerakhsi whose couplets were related, have been recognized. Findings display that Quazi has had an unconventional and innovative attitude about poem and vitalized the name and identity and samples of some mystic fourth and fifth century’s poets anonymous everywhere else.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ein-al-Qadat-Hamadani
  • Mystic Poetry Pre-eminents
  • AbolhassanBosti
  • YousefAmeri
  • VaezSerakhsi
افلاکی، شمس الدین احمد ( 1362)، مناقب العارفین، به کوشش تحسین یازیجی، تهران، دنیای کتاب.
پور جوادی، نصرالله (1364)، زندگی و آثار شیخ ابوالحسن بستی، تهران، علمی و فرهنگی.
پور جوادی، نصرالله ( 1374)، عین القضات و استادان ا.، تهران، اساطیر.
پور جوادی، نصرالله ( 1358)، سلطان طریقت، تهران، آگاه.
پورنامداریان، تقی(1375)، رمز و داستان های رمزی در ادب فارسی، تهران، علمی و فرهنگی.
جام، احمد(1373)، مفتاح النجات، تصحیح علی فاضل، تهران، علمی و فرهنگی.
جامی، عبدالرحمن(1370)، نفحات الانس، تصحیح محمود عابدی، تهران، اطلاعات.
ذکاوتی، علیرضا (1381)، عین القضات و منتقدان او، در ماتیکان عین القضات همدانی، تدوین پرویز اذکایی، همدان، مادستان.
رازی، نجم الدین (1365)، مرصاد العباد، تصحیح امین ریاحی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
راستگو، سید محمد (1384)، «جور دیگر دیدن»، در مطالعات عرفانی، ش2.
سنایی(1386)، غزل‌های حکیم سنایی غزنوی، تصحیح یدالله جلالی پندری، تهران، علمی و فرهنگی.
سید محمد علی حسن خان(1295)، تذکره‌ی صبح گلشن، هند، بهوپال.
سید محمد علی حسن خان (1390)، تذکره‌ی صبح گلشن، تصحیح علی­برزآبادی فراهانی، تهران، اوستا فراهانی.
شفیعی کدکنی، محمدرضا(1367)، مقدمه اسرار التوحید، تهران، آگاه.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1393)، قلندریه در تاریخ، تهران، سخن.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1385)، چشیدن طعم وقت، تهران، سخن.
صریفینی، ابراهیم بن محمد(2008)، المنتخب من کتاب السیاق لتاریخ نیشابور، تحقیق محمد عثمان، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه.
عطار، فرید الدین(1398)، تذکره الاولیاء، تصحیح شفیعی کدکنی، تهران، سخن.
عین القضات، بی تا، شکوی الغریب عن الاوطان الی علماء البلدان، تحقیق عفیف عسیران، پاریس.
عین القضاه، عبداله بن محمد(1395)، نامه های عین القضات همدانی، به اهتمام دکتر علینقی منزوی، دکتر عفیف عسیران، سه جلد، چاپ سوم، تهران، اساطیر.
عین القضاه، عبداله بن محمد (1393)، تمهیدات، مقدمه، تصحیح، تحشیه و تعلیق عفیف عسیران، چاپ اول، تهران، اساطیر.
غزالی، احمد(1359)، سوانح العشاق، تصحیح نصرالله پورجوادی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران.
الفارسی، ابوالحسن(1384)، 1384، المختصر من کتاب السیاق لتاریخ نیسابور، تحقیق محمد کاظم محمودی، تهران، میراث مکتوب.
فرمنش، رحیم(1360)، احوال و آثار عین القضات، چاپ دوم، تهران، مولی.
فروزانفر، بدیع الزمان(1380)، شرح مثنوی شریف،تهران، علمی و فرهنگی.
مایر، فریتس(1378)، ابوسعید ابوالخیر حقیقت یا افسانه، ترجمه آفاق بایبوردی، تهران، مرکز دانشگاهی.
مایل هروی، نجیب(1374)، خاصیت آینگی، تهران، نی.
مجتبایی، فتح الله(1375)، «داستان ملاقات و مکاتبات بوعلی و بوسعید»، نامه‌ی فرهنگستان، ش6.
منزوی (م. وزین)، علی‌نقی(1375)، نامه‌ی فرهنگستان، ش 5.
میبدی، ابوالفضل(2537)، تفسیر کشف الاسرار، به کوشش علی اصغر حکمت، تهران، امیرکبیر.
مینوی، مجتبی(1358)، نقد حال، تهران، خوازمی.
نظامی عروضی، احمد بن علی(1385)، چهار مقاله، تصحیح قزوینی و معین، چاپ سوم، تهران، زوار.
هدایت، رضاقلی(1388)، ریاض العارفین، تصحیح ابوالقاسم رادفر و گیتا اشیدری، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
References
 
Aflaaki SH, 1983. Managheb-Al-Aarefin. Compiled by Tahsin Yaziji. Tehran.Donyaye Ketab.
Pourjavadi N, 1985. Abolhassan Bosti’s Life and Works. Tehran. Special cultural and scientific.
Pourjavadi N, 1995. Ein al-Qadzat and Teachers. Tehran.Asatir.
Pourjavadi N, 1985. Sultan-e-Tarighat. Tehran. Agah.
Pournamdarian T, 1996. Ramsey codes and in Persian Literature. Tehran. Special cultural and scientific.
Jaam A, 1994. Muftah al-Najat. Corrected by Ali Fazel. Tehran. Special cultural and scientific.
Jaami A, 1991. Essences of the Holy spirits. corrected by Mahmood Abedi. Tehran. Information.
Zekavati A,2002. Ein al-Qadzat and his Critics, The Matinics of Hamadani(seven words in Mysticism). Authored by Parviz Azkaei. Hamadan. Madistan.
Razi N, 1986. Morsad al-Abad (The Servants' Crossing). Corrected by Amin Riahi. Tehran. Special cultural and scientific publication.
 Rastgoo SM,2005. Another way of seeing. No2. Spiritual Studies journal.
Sanai M, 2007. The wise sonnets of Sanai Ghaznavi. Corrected by Yadollah Jalali Pandari. Tehran. Special cultural and scientific publication.
 HassanKhan SMA, 1917. Golshan Morning Note. India. Bhopal.
HassanKhan SMA, 2011. Golshan Morning Note. Corrected by Ali Borzabadi Farahani. Tehran Avasta Farahani.
Shafiei kadkani MR, 1988. An introduction to The secrets of al-Tawhid in officials of Sheikh Abi Said. Tehran. Agah.
Shafiei kadkani MR, 2016. Qalandria in History. Teharan. Sokhan.
Shafiei kadkani MR, 2006. Tasting the taste of time. Teharan. Sokhan.
Sarifini IbM, 2008. An Extract of Al-Siyagh in history of Nishapur. researched by Muhammad Osman. Cairo. Al-Qaqafa al-Dini'i school.
Attar FaD, 2020. Tazkirat al-Awliya. Corrected by MuhammadReza Shafiei Kadkani. Tehran.Sokhan.
Ein al-Qadat Hamadani. Shakou al-Gharib form al-Awatan into al-ulama al-Baladan. Researched by Afif Asiran.
Ein al-Qadat Hamadani, Ibn-e-Muhammad AL, 2017. Ein al-Qadat Letters. Compiled by Alinaghi Monzavi & Afif Asiran. 3 volumes. 3rd publication. Tehran. Asatir.
Ein al-Qadat Hamadani, Ibn-e-Muhammad AL, 2017.Arrangements – Introduction, correction and annotation and fine suspension  of Afifi Asiran. 1st publication. Tehran.Asatir.
Ghazzali A, 1981. Accusations of Love. Corrected by Nasrollah Pourjavadi. Tehran.  Iran Culture Foundation.
Al-Farsi AH, 2005. Al-Mukhtasar men Kitab Al-Siyaq in the History of Nishapur. Researched by Muhammad Kazem Mahmoodi. Tehran. Mirase Maktoob.
Farmanesh R, 1981. Ein al-Qadat Hamadani’s spirits and works. 2nd edit. Tehram. Mowla
Forouzanfar BZ, 1999. A commentary on Masnawi Sharif. Tehran. Special cultural and scientific publication.
Fritz M, 1999. Abu Said Abu al-Khair: Truth or Legend. Translated by Afagh Baibordi. Tehran. University Publishing Center.
 Mayel Heravi N, 1995. Eindhoven Property. Tehran. Ney.
Mojtabaee F, 1996. The story of the meeting and correspondence between Bouali and Bousaid. Persian Academy letter.no 6. 
Monzavi AN, 1996. Divan Mam & Zain Ahmadkhani. Persian Academy letter.no 5. 
Meibodi A, 1997. Commentary on Kashf al-Asrar. Compiled by AliAsghar Hekmat. Tehran. Amirkabir.
Minooei M,1979. Criticism of the Present. Tehran. Kharazmi. 
Nezami Aruzi ABA, 2007. Four Essays. Corrected by Ghazvini & Moeen. 3rd edit. Tehran. Zavvar.
Hedayat RGH, 2010. Riad-al-Arefin.  Corrected by Abolghasem Radfar & Gita Ashidari. Tehran. Institute for humanities and cultural studies.