الگوی بررسی زبان غنایی- روایی درمنظومه‌های عاشقانه فارسی (مطالعه موردی: بررسی مهمترین منظومه‌های عاشقانه فارسی از آغاز شعرفارسی تاپایان قرن هشتم هجری )

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی(گرایش ادب غنایی) دانشگاه اصفهان.

چکیده

بخشی از نقد جدید صرف بررسی ویژگی‌های زبان آثار ادبی شده است. در زبان فارسی عمده پژوهش‌‌ها در زمینه زبان عرفان و زبان حماسه انجام گرفته و تاکنون الگویی برای بررسی زبان غنایی-روایی ارائه نشده است. به منظوردستیابی به یک الگو برای بررسی زبان غنایی- روایی، پنج سطح: آوایی، دستوری، محتوایی، واژگانی و بلاغی در چهارده منظومه مهم عاشقانه فارسی به شیوه استقرای تام بررسی شد. نرم افزارسیمیا و فیش نگار نور3درتحلیل و طبقه بندی داده‌هااستفاده شدند. نوع پژوهش تحلیلی – توصیفی می‌باشد و می‌توان این نتایج را حاصل این بررسی دانست: ازحیث وزن هزج مسدس با زحافات عمدتا محذوف است. ردیف فعلی مورد توجه است. مخرجگاه غالب، سایشی است. واژگان حوزه معنوی و وجدانیات، عناصر طبیعی و عناصر بزم جزء وجوه مهم این زبان هستند.وجود فعل در اواسط ابیات یا مصراع‌ها، محذوف بودن افعال و بالتبع آن آهنگ افتان ابیات به‌چشم می‌خورد. افزایش ضمایر گسسته من و ما می‌تواند درونگرایی منظومه‌ها را افزایش می‌دهد. ازنظر پرکاربردترین صنایع بلاغی، استعاره مصرحه مرشحه، استعاره مکنیه، تشبیه با طرفین مقید، اضافه تشبیهی و تشبیه بلیغ وجوددارد.افزایش جملات انشایی،افزایش اوصاف و اطناب، افزایش مبالغه، بسامد بالای حضور فعال زنان و زبان زنانه و لطیف ازدیگر ویژگی‌های این زبان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pattern of lyrical-narrative language study in Persian Verse (Case study: A study of the most important Persian Verse from the beginning of Persian poetry to the end of the eighth century AH

نویسنده [English]

  • Parvaneh Saneei
Ph. D of Persian Language and Literature (Lyrical literature), University of Isfahan
چکیده [English]

Part of the new critique is devoted to examining the language features of literary works. In Persian, most researches have been done in the field of mysticism and epic language and so far no model has been presented for studying lyrical-narrative language. In order to find a model for the study of lyrical-narrative language, five levels: phonetic, grammatical, content, lexical and rhetorical in fourteen important Persian Vers were studied in a complete induction manner. Simia software and Noor 3 receiver software were used in data analysis and classification. The type of research is analytical-descriptive and these results can be considered as the result of this study: In terms of prosodic Meter, the Hazaj is mostly Category n amount of six omitted . The current row is of interest. The predominant denominator is abrasion. The words of the spiritual realm and consciences, natural elements and festive elements are among the important aspects of this language. The presence of the verb in the middle of the verses or shutters, the omission of the verbs and, consequently, the Calm tone of the verses are noticeable. Increasing the discrete pronouns” me” and “us” can increase the introversion of the Verse. In terms of the most widely used rhetorical industries, there is the metaphor of Morashahe, Implicit metaphor, simile with both sides bound, Additional simile and Baligh simile. Increased  Emotional sentences, increased descriptions and Circumlocution, increased exaggeration, high frequency of active presence of women and feminine and delicate language are other features of this language.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Linguistic pattern
  • Lyrical language
  • Verse
الف: منابع فارسی
- پارساپور، زهرا(1383). مقایسه زبان غنایی و حماسی با تکیه بر خسرو وشیرین و اسکندرنامه نظامی، تهران: دانشگاه تهران.
- پویان، مجید(1391)، سبک‌شناسی آوایی شعر حافظ شیرازی با توجه به دیدگاه‌های موریس گرامون، بهارادب، س5، ش3، صص39-45.
- جواری،محمدحسین.(1383).انواع ادبی، تبریز: یاس نبی.
- حق‌شناس، علی محمد(1374)، «مقالات ادبی زبان شناختی»، چ2، تهران: نیلوفر.
- خواجوی کرمانی، کمال الدین(1350)، «گل و نوروز، به کوشش کمال عینی»، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- ذاکرالحسینی، محسن (1377). «پساوند شاهنامه»، درنامواره دکترمحمودافشار، به‌کوشش ایرج افشار و محمد رسول دریاگشت، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمودافشار.
- ذاکری، گیتا و همکاران(1396). «آوا و معنا در شاهنامه»، مجله شعر پژوهی (بوستان ادب)، س9، ش1، بهار، پیاپی31، صص98-120.
- ذاکری کیش، امید(1396)«داستان‌های عاشقانه، گونه غنایی یا روایی؟»، مجله زبان و ادبیات فارسی( نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، س 70، بهار و تابستان، ش235، صص 39-56.
- زرین‌کوب، عبدالحسین (1372)، شعر بی‌دروغ و شعر بی‌نقاب،چ4، تهران: نی.
- سمیعی، احمد(1385). «وصف طبیعت در شعر غنایی فارسی»، نامه فرهنگستان، ش8،صص117-139.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا.(1393). صورخیال در شعر فارسی، چ دوازدهم، تهران: آگه.
- شمیسا، سیروس. (1389). انواع ادبی، چ پنجم، تهران: فردوس.
 
- شمیسا، سیروس. (1381)، نقد ادبی، چ3، تهران: فردوس.
- صفوی،کورش.(1383). از زبانشناسی به ادبیات، نظم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
- صورتگر، لطفعلی (1348)، منظومه‌های غنایی ایران، چ2، تهران: ابن‌سینا.
-عظیمی،محمدجواد.(1388) موسیقی شعرحافظ. تهران: نشردانشگاهی.
- عمران‌پور، محمدرضا(1384). «عوامل ایجاد و تغییر و تنوع و نقش لحن در شعر»، فصلنامه پژوهش‌های ادبی، س3، ش9و10، صص 127-150.
- فتوحی، محمود(1385). بلاغت تصویر، تهران: سخن.
- فشارکی، محمد(1372). رسائل عروض سیفی و قافیه جامی، تهران: دانشگاه تهران.
- محمدابراهیمی، آسیه (1397)، تبیین زبان غنایی در منظومه خسرو وشیرین نظامی و نظایرآن، رساله دکترا، به راهنمایی حسین آقاحسینی، دانشگاه اصفهان: دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
- مشتاق مهر، رحمان و سرداربافکر.(1395). «شاخص‌های صوری و محتوایی ادب غنایی»، پژوهشنامه ادب غنایی دانشگاه سیستان و بلوچستان، س14،ش26، بهار و تابستان.
- ناتل خانلری، پرویز(1347)، «زبان شعر»، مجله سخن، دوره 18، آبان.
- نظری، ماه(1389)، «ردیف در سبک عراقی»، فنون ادبی، س2،ش1، بهار و تابستان،صص 36-50.
- نظامی، الیاس بن یوسف.(1388). خسرو وشیرین، تصحیح حسن وحید دستگردی، به کوشش دکترحمیدیان، تهران:قطره،چ9.
- وحیدیان کامیار، تقی .(1369). وزن و قافیه در شعر فارسی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
ب: منابع لاتین
-Hinton, Nicholas(1994), Sound Symbolism, Cambridge: Cambridge university press.
-Janis, B, Nuckolls(1999), »Annuall Review of Anthropology«, Vol28.