کاربست استعارۀ دستوری در تحلیل متون نمونه موردی: داستان حسنک وزیر

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم

چکیده

استعارۀ دستوری به معنای جایگزینی یک طبقه دستوری یا یک ساختار دستوری با طبقه یا ساختاری دیگر است؛ این استعاره در فرا­نقش‌های اندیشگانی و بینا­فردی نمودِ بیشتری دارد. استعارۀ دستوری در هریک از این فرا­نقش‌ها می‌تواند کنشگران و معانی فرایندها را دگرگون نماید. هرچند برخی معتقدند این استعاره مختص متون علمی است که از عینیت بیشتری برخوردارند اما کاربست این استعاره در تحلیل دیگر متون، همانند متون تاریخی که مدعی گزارش واقعیت­اند، نیز کارا است. یکی از متونی که مؤلف بر بیان واقعیت تأکید می‌نماید تاریخ بیهقی است. به نظر می‌رسد استعارۀ دستوری می‌تواند برای سنجش مدعای این اثر کارا باشد. در این پژوهش برای بررسی ادعای بیهقی، داستان حسنک­وزیر را از منظرِ استعارۀ دستوری بررسی کرده‌ایم. نتایج پژوهش نشان می‌دهد فرایندهای مادی بیشترین فرایند این متن‌اند؛ استعارات دستوری اسمی، معانی دیگر، به‌کارگیری جملات در نقش‌های غیرمعمول و به کار بردن فرایندها به‌جای یکدیگر در فرا نقش بینا فردی، حذف عامل یا کنشگر فرایند و... از دیگر نتایج این پژوهش است. بر اساس یافته‌ها می‌توان گفت بیهقی در عین اینکه بر گزارش امرِ واقع تأکید می‌نماید، واقعیت را  کامل گزارش نمی‌کند بلکه بخشی از واقعیت را که بی‌خطر یا کم‌خطر است بازگو می‌کند و در مقابل بخشی را نیز وامی­نهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Grammatical Metaphor in Analyzing Texts Case Study: Story of Hassanak-e- Vazir

نویسندگان [English]

  • Mahdi Islami 1
  • Ahmad Rezaee Jamkarani 2
1 Assistant professor of persian language and literature Department, Imam Sadiq Research Institute for Islamic Sciences
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Qom University
چکیده [English]

The grammatical metaphor means the replacement of a grammatical class or a grammatical structure with another class or structure. This metaphor can be seen more in the ideational and interpersonal meta-function. On the one hand, the ideational processes, their changes, and their naming are contributing to the development of grammatical metaphor. On the other hand, when this metaphor enters into the social and interpersonal meta-function of the language, speakers use grammatical structures to perform unusual tasks. Therefore, the grammatical metaphor in each of these meta-functions can change the actors and meanings of the processes. However, some believe that this metaphor is specific to scientific texts that are more objectified. The use of this metaphor in other texts can also be useful in analyzing various aspects of the text.Historical texts including texts that claim to report reality, when seen from this perspective, are close to scientific texts. Among these texts is Beyhaghi’s history, in which the author repeatedly emphasized the statement of reality. It seems that grammatical metaphor can be effective in assessing the validity of this work. In this study, to investigate Beyhagi's claim, we examined the story of Hassanak-e- Vazir in terms of grammatical metaphor. The results of the research show that material processes are the most important components of this text. Also the declarative mood that represents the actual report is dominant in this work, but beside that the subjunctive mood, which is the opposite of the declarative mood, is seen in many processes, such as nominal grammatical metaphors, alternative meanings, the use of sentences in unusual roles, the application of processes to each other in interpersonal meta-function, the elimination of the agent or the process actor, and some additional results of this research. The use of the active verb in the sense of the passive in order to remove the process actor can be considered a new type of grammatical metaphor most frequently used in this section. Based on the findings, we can say that Beyhaghi, while emphasizing the facts, does not report the reality completely. He tells a part of the fact that is safe or low risk, but he also eliminates some parts or does not explicitly state them, especially in the constructions concerning how Massoud Ghaznavi is a true actor in the process, using various forms of grammatical metaphor to keep his name.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Grammatical metaphor
  • functional linguistics
  • Beyhaghi
  • Hassanak-e- Vazir
  • Analyz-ing Text