بررسی رابطۀ «خدایگان و رعیت» در آراء سیاسی سعدی از منظر تاریخ‌گرایی نو

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، ، تهران، ایران و مدرس مدعو دانشگاه پکن

چکیده

 مقالۀ حاضر به بررسی آراء سیاسیِ سعدی دربارۀ ارتباط میان شاه و رعیت، براساس تمامی آثار وی (بوستان، گلستان،  قصاید، قطعات، رسائل و غزلیات) و رابطۀ آثار او با نفی یا تثبیتِ «قدرت» از منظر «تاریخ‌گرایی نو» می‌پردازد. در اینجا نسبت آثار سعدی با «قدرت» ذیل دو دورۀ سیاسی بررسی شده است: 1. دورۀ سوم حیات سعدی (عصر اتابکان فارس) 2. دورۀ چهارم حیاتِ او (عصر پس از اتابکان و چیرگی حاکمان مغول). نگارش رسالۀ نصیحۀالملوک، آغازیدن بوستان با دو باب «عدل» و «احسان» (که همسو با متون نظری در سیاست مُدُن است) و قراردادن بابِ «در سیرت پادشاهان» به عنوان نخستین باب گلستان، نشان‌دهندۀ میزان اهمیت تبیین و اصلاح نوع رابطۀ شاه و رعیت (شیوۀ حکومت و کشورداری) از دید سعدی است. سعدی ایجاد سه رکن «رفاه»، «امنیت» و «آرامش» را مهمترین وظایف یک حکومت در قبال مردم می‌داند. نفی انگارۀ ظل‌اللهی، عبور از تمثیل‌های رایجِ «شبان- گوسفند» به «سر- بدن» و «درخت- ریشه»، و قرائت متفاوت و گاه معکوس (در قبال خوانش رایج) از مناسبات شاه و رعیت، بیانگر تفاوت دیدگاه‌های سیاسی سعدی نسبت به خوانش‌های مشهور و ترویج‌یافته از این رابطه در روزگارِ اوست. قرائت سیاسی اروپائیان از آثار سعدی نیز مؤید قابلیتهای سیاسی آثار وی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship between the King and the People in Sa’di’s Political Views: A New Historicist Approach

نویسندگان [English]

  • Alireza Omidbakhsh 1
  • mohammadamir jalali 2
1 Assistant Professor of English Language and Literature, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. Visiting Professor of Pekin University
چکیده [English]

From a New Historicist approach and based on Sa’di’s complete works, the Bustān, the Golestān, Qaṣāyed (Odes), Moqaṭṭaʿāt (“Fragments”), Rasāel (“Treatieses”) and Ḡazaliyyāt (“sonnets”), the present article examines his political views and their relation to his contemporary rulers in two periods: the era of Atābakān-e-Fārs, from 1257 to 1264, and from 1264 that coincides with the decline of Atābakān to the domination of the Mongol rulers to 1291 or 1292 when Sa’di died. His political treatise, Naṣiḥat al-Molūk, meaning “advice for rulers”, beginning the first two books of the Būstān with “justice” and “benevolence” and the Golestān with “Of the Customs of Kings” all indicate the significance of the relationship between the king and the people in Sa’di’s views. Establishing “social welfare”, “security”, and “peace” in society, is the most significant duty of a government towards its people.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sa’di
  • Political Views
  • New Historicism
  • Power
  • King-People